काठमाडौं : नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका पूर्व उपकार्यकारी निर्देशक तथा चिलिमे जलविद्युत् आयोजना निर्माणको सुरुदेखि नै संलग्न रहेका चिलिमे जलविद्युत् कम्पनीका पूर्व सीईओ ई. लीलानाथ भट्टराईले माथिल्लो त्रिशूली-३ एमा फसेकाहरूको उद्धारका लागि आयोजनाको सम्पन्न प्रतिवेदन र भूमिगत संरचनाको नक्सा अध्ययन गरेर वैकल्पिक उपाय अपनाउन सुझाव दिएका छन्।

भट्टराईले सामाजिक सञ्जालमा आयोजनाको भूमिगत संरचनाको नक्सासहित राखेको पोस्टमा पावरहाउस प्रवेश सुरुङ ९० मिटर चेनिजसम्म पुगेको खबरले आफू उत्साहित भएको बताएका छन्। यही प्रगतिलाई आधार बनाएर फसेकाहरूलाई अक्सिजन पुर्‍याउने वैकल्पिक उपाय तत्काल खोजिनुपर्ने उनको सुझाव छ।

उनका अनुसार ९० मिटर चेनिजबाट नजिकको क्याभिटीसम्म छेडेर अक्सिजन पठाउने कामलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाउन आवश्यक छ। उक्त क्याभिटी Access Tunnel to Transformer Cavern हुन सक्ने उनले सम्भावना औंल्याएका छन्।

भट्टराईले यसलाई निश्चित संरचना भनेर दाबी गरेका छैनन्। उनले नक्साको अध्ययनका आधारमा उक्त क्याभिटी त्यस्तो हुन सक्ने सम्भावना मात्र व्यक्त गरेका छन्।

पेनस्टकको म्यानहोलबाट पनि अक्सिजन पुर्‍याउने विकल्प

भट्टराईले उद्धारका लागि अर्को विकल्पका रूपमा पेनस्टकको समतल भागमा रहेको म्यानहोल प्रयोग गर्न सकिने बताएका छन्। उनका अनुसार सर्ज ट्याङ्क र रक ट्र्यापमा रहेको बल्कहेड प्रयोग गरेर अक्सिजन आपूर्ति गर्ने विकल्पसमेत प्रयोग गर्न सकिन्छ। उनले यो विकल्पलाई पनि प्राथमिकताका साथ विचार गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन्।

आयोजनाको नक्सामा सर्ज ट्याङ्कबाट पावरहाउसतर्फ जाने पेनस्टक, पावरहाउस, ट्रान्सफर्मर क्याभर्न, पावरहाउस प्रवेश सुरुङ र टेलरेस सुरुङलगायतका भूमिगत संरचना देखाइएको छ।

लेदो डाइभर्ट गर्ने सम्भावना पनि हेर्न सुझाव

भट्टराईले उद्धारका क्रममा सुरुङभित्र रहेको लेदो तथा डेब्रिज व्यवस्थापनको सम्भावित उपायबारे समेत सुझाव दिएका छन्।

उनका अनुसार पावरहाउस प्रवेश सुरुङ र टेलरेस सुरुङ जोड्ने सुरुङको नजिक पुगेको देखिएको अवस्थामा लेदो तथा डेब्रिजलाई उक्त सुरुङ प्रयोग गरेर टेलरेस सुरुङतर्फ डाइभर्ट गर्न सकिने सम्भावना पनि नजरअन्दाज गर्नु हुँदैन। यसबाट सुरुङभित्रको अवरोध व्यवस्थापन गर्दै उद्धारका लागि पहुँच सहज बनाउन सकिने सम्भावनातर्फ उनले ध्यानाकर्षण गराएका छन्।

आयोजनाको सम्पन्न प्रतिवेदन अध्ययन गर्न आग्रह

भट्टराईले आफ्नो सुझावको आधारका रूपमा आयोजना सम्पन्न प्रतिवेदन तथा भूमिगत संरचनाको नक्सा अध्ययन गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

उनको भनाइअनुसार आयोजनाका विभिन्न भूमिगत संरचनाबीचको सम्भावित सम्पर्कलाई अध्ययन गरेर उद्धारका लागि उपलब्ध विकल्प पहिचान गर्न सकिन्छ। पावरहाउस प्रवेश सुरुङको पछिल्लो प्रगतिलाई पनि उद्धार रणनीति बनाउन उपयोग गर्नुपर्ने उनको सुझाव छ।

तर भट्टराईले सामाजिक सञ्जालमा प्रस्तुत गरेका यी उपायहरू उद्धार टोलीले कार्यान्वयन गरिसकेको योजना नभई प्राविधिक विकल्पका रूपमा दिइएको सुझाव हुन्। तीमध्ये कुन विकल्प व्यवहारिक र सुरक्षित हुन्छ भन्ने निर्णय भने घटनास्थलको वास्तविक अवस्था तथा सम्बन्धित प्राविधिक टोलीको मूल्याङ्कनमा निर्भर हुनेछ।