काठमाडौं : माथिल्लो त्रिशूली-३ ए जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङमा फसेकाहरूको खोजी तथा उद्धारका क्रममा महत्वपूर्ण प्राविधिक प्रगति भएको छ। सुरुङ विशेषज्ञ ई. श्रीराम न्यौपानेका अनुसार सुरुङभन्दा ४० मिटर अपस्ट्रिमतर्फबाट ठाडो रूपमा ड्रिल गरिएको प्वालबाट ७ मिटर तल जाँदा सुरुङको मुख भेटिएको छ।

न्यौपानेले सामाजिक सञ्जालमार्फत दिएको पछिल्लो जानकारीमा “४० मिटर अपस्ट्रिममा ठाडो प्वालबाट ७ मिटर तल सुरुङको मुख भेटियो” उल्लेख गरेका छन्। यसले उद्धारका लागि गरिएको ठाडो ड्रिलिङले सुरुङको स्थान पहिचान गर्न महत्वपूर्ण सफलता हासिल गरेको संकेत गरेको छ।

यसअघि उनले त्रिशूली-३ एमा ठाडो ड्रिलिङ भइरहेको र ४ मिटर ड्रिल गर्न १५ मिनेट लागेको जानकारी दिएका थिए। त्यसक्रममा ९ मिटर गहिराइमा पुगेपछि सुरुङको माथिल्लो भाग छिचोल्ने अपेक्षा गरिएको थियो।

अहिले भने ड्रिलिङबाट सुरुङको मुख नै भेटिएको जानकारी आएको छ। यससँगै सुरुङभित्र रहेका व्यक्तिहरूसम्म पहुँच बनाउने उद्धार प्रयासले अर्को प्राविधिक चरणमा प्रवेश गर्ने आधार तयार भएको छ।

तर सुरुङको मुख भेटिनु नै सुरुङभित्र फसेका व्यक्तिहरू भेटिनु वा उद्धार भइसकेको अवस्था भने होइन। न्यौपानेको पछिल्लो सूचनाले सुरुङको स्थान पहिचान भएको जानकारी मात्र दिएको छ। अब उक्त स्थानबाट फसेकाहरूसम्म कसरी सुरक्षित पहुँच बनाउने भन्ने विषय उद्धारको अर्को महत्वपूर्ण चरण हुनेछ।

बाढीपछि उद्धारको प्रयास

भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीपछि माथिल्लो त्रिशूली-३ ए आयोजनामा कार्यरत व्यक्तिहरूको अवस्थाबारे गम्भीर संकट उत्पन्न भएको थियो। बाढीका कारण आयोजनाका संरचना तथा पहुँच क्षेत्रमा क्षति पुगेपछि सम्पर्कविहीनहरूको खोजी तथा उद्धारका लागि विभिन्न प्राविधिक उपाय अघि बढाइएको हो।

प्राप्त विवरणअनुसार नुवाकोटका बाढी प्रभावित प्रमुख जलविद्युत् आयोजनाको सूचीमा माथिल्लो त्रिशूली-३ एमा ६० मेगावाट क्षमताको आयोजनामा ४२ जना सम्पर्कविहीन रहेको उल्लेख छ।

यसअघि उद्धारका लागि ठाडो ड्रिलिङसहित विभिन्न प्राविधिक विकल्पमाथि काम भइरहेको थियो। अहिले ४० मिटर अपस्ट्रिमबाट गरिएको ठाडो ड्रिलिङले ७ मिटर तल सुरुङको मुख भेटेपछि उद्धार अभियानका लागि सुरुङको वास्तविक स्थानसम्म पहुँच पहिचान भएको छ।

अबको चुनौती फसेकासम्म सुरक्षित पहुँच

सुरुङको मुख भेटिएसँगै अबको मुख्य चुनौती त्यहाँबाट सुरुङभित्र रहेका व्यक्तिहरूसम्म सुरक्षित रूपमा पुग्ने मार्ग तयार गर्नु हुनेछ। त्यसका लागि घटनास्थलको अवस्था, सुरुङभित्रको संरचना र अवरोधको प्रकृतिअनुसार थप प्राविधिक काम आवश्यक पर्ने देखिन्छ।

अहिले प्राप्त सूचनाले उद्धारको एउटा महत्वपूर्ण अवरोध पार भएको देखाए पनि फसेकाहरूको अवस्था वा उनीहरूसम्म प्रत्यक्ष पहुँच बनिसकेको पुष्टि भने भएको छैन।

तर उद्धार अभियानमा संलग्न प्राविधिक टोलीका लागि ठाडो ड्रिलिङमार्फत सुरुङको मुख पहिचान हुनु महत्वपूर्ण प्रगति हो। यसले अबको उद्धार प्रयासलाई अनुमानका आधारमा नभई पहिचान भइसकेको सुरुङको स्थानलाई आधार बनाएर अघि बढाउन सकिने अवस्था सिर्जना गरेको छ।