काठमाडौं : सार्वजनिक लिमिटेड कम्पनी भएर पनि आधारभूत कर्पोरेट पारदर्शिता देखाउन नसकेको डोल्टी पावर कम्पनी लिमिटेड अहिले हकप्रद शेयर (राइट शेयर) उठाउने तयारीमा देखिएको छ। तर कम्पनीको पछिल्लो वित्तीय विवरण, वेबसाइटमा उपलब्ध सीमित कर्पोरेट खुलासा, सञ्चालक तथा एजीएम रिपोर्टजस्ता आधारभूत सूचनाको अभाव, र कम्पनीको आधिकारिक सम्पर्कमार्फत प्रतिक्रिया लिन खोज्दा समेत सम्पर्क हुन नसकेको अवस्थाले यसको कर्पोरेट संस्कृतिमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।

कम्पनीले विशेष साधारण सभामार्फत हालको चुक्ता पूँजीको आधारमा १:१ अनुपातमा हकप्रद शेयर जारी गर्ने एजेन्डा अघि सारेको छ। तर सर्वसाधारणबाट थप पूँजी उठाउने तयारी गरिरहँदा कम्पनीले आफ्ना लगानीकर्तालाई पर्याप्त, व्यवस्थित र विश्वसनीय सूचना दिएको छ कि छैन भन्ने प्रश्न झन् पेचिलो बनेको छ। सार्वजनिक लिमिटेड कम्पनीका रूपमा सञ्चालक समिति, AGM report, वार्षिक निर्णय, पूँजीगत योजना, र व्यवस्थापनसम्बन्धी आधारभूत कागजात सहज रूपमा उपलब्ध गराउनु पर्ने अपेक्षा रहन्छ। तर डोल्टी पावरको वेबसाइटमा ‘Our Team’ र ‘Annual Reports’ शीर्षकका मेनु भए पनि सञ्चालकहरूको स्पष्ट विवरण, AGM report वा वार्षिक साधारण सभाका निर्णयहरूको व्यवस्थित अभिलेख फेला पर्दैन। उपलब्ध सामग्रीहरू मुख्यतः त्रैमासिक प्रतिवेदन र अडिट रिपोर्टसम्म सीमित देखिन्छन्।

कम्पनीको आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को तेस्रो त्रैमाससम्मको अनअडिटेड वित्तीय विवरणले पनि सन्तोषजनक तस्वीर देखाउँदैन। चुक्ता पूँजी रु. ५३ करोड ६४ लाख ८६ हजार भए पनि जगेडा तथा बचत ऋणात्मक रु. २० करोड ९४ लाख ३० हजार पुगेको छ। यसले कम्पनीको कुल इक्विटी रु. ३२ करोड ७० लाख ५५ हजार मा झरेको देखाउँछ। अघिल्लो त्रैमासको तुलनामा इक्विटी घट्नु र नकारात्मक सञ्चित जगेडा बढ्दै जानु कम्पनीको पूँजी संरचना क्रमशः खिइँदै गएको संकेत हो।

नाफा-नोक्सान हिसाब हेर्दा कम्पनीले ९ महिनामा रु. ६ करोड ९५ लाख ९८ हजार बराबर विद्युत् बिक्री आम्दानी गरेको छ। बिक्री लागत कटाउँदा रु. ५ करोड ९५ लाख ९९ हजार ग्रस नाफा देखिन्छ। यसको अर्थ कम्पनीको मूल व्यवसाय शून्य अवस्थामा छैन; कम्पनीले बिजुली बिक्रीबाट आम्दानी गरिरहेको छ। तर यहींबाट सकारात्मक तस्वीर धेरै टाढा जाँदैन। कर्मचारी तथा प्रशासनिक खर्च र depreciation/amortization कटाएपछि कम्पनीले रु. ३ करोड १२ लाख २० हजार बराबर ब्याजअघिको नाफा (EBIT) कमाएको छ। तर रु. ४ करोड ४६ लाख वित्तीय खर्च परेपछि कम्पनी अन्ततः रु. १ करोड ३३ लाख ७९ हजार नोक्सानीमा पुगेको छ।

यसले कम्पनीको मुख्य समस्या सञ्चालनभन्दा बढी ऋणको उच्च ब्याज खर्च भएको स्पष्ट पार्छ। वासलातअनुसार कम्पनीको दीर्घकालीन ऋण रु. ६८ करोड १२ लाख ३४ हजार र अल्पकालीन ऋण रु. २ करोड छ। कुल borrowings करिब रु. ७० करोड १२ लाख पुग्दा कुल इक्विटी भने रु. ३२.७० करोड मात्र रहनु उच्च ऋण-निर्भर संरचनाको संकेत हो। सरल भाषामा भन्नुपर्दा, कम्पनीको बिजनेस चलिरहेको छ, तर ऋणको बोझले नाफा खान्छ।

तरलता अवस्थाले पनि सहज संकेत दिँदैन। कागजमा चालु सम्पत्ति रु. ८.१७ करोड र चालु दायित्व रु. ३.२१ करोड देखिए पनि नगद अवस्था निकै कमजोर छ। cash and cash equivalent रु. ८.७३ लाख मात्र छ, जुन अघिल्लो त्रैमासको रु. ५७.९४ लाख बाट धेरै तल झरेको हो। चालु सम्पत्तिको ठूलो हिस्सा “other current assets” मा देखिएकाले, कागजमा current ratio ठीकजस्तो भए पनि तत्कालै प्रयोग गर्न सकिने नगद क्षमताबारे शंका रहने ठाउँ छ।

कम्पनीमाथि उठेको अर्को गम्भीर प्रश्न सूचना खुलासा र लगानीकर्ताप्रतिको उत्तरदायित्व हो। हकप्रद शेयरमार्फत थप पूँजी उठाउने एजेन्डा अघि सार्ने कम्पनीले आफ्ना लगानीकर्तालाई पर्याप्त सूचना, स्पष्ट वित्तीय दिशा, र व्यवस्थापनको विश्वसनीयता देखाउनुपर्छ। तर डोल्टी पावरको हकमा तस्वीर उल्टो देखिएको छ। कम्पनीको वेबसाइटमा कर्पोरेट सूचना अपूर्ण देखिनुका साथै, कम्पनीसँग यस विषयमा प्रतिक्रिया लिन खोज्दा वेबसाइटमा राखिएको मोबाइल नम्बर ९८०२३४४६३३ मा समेत सम्पर्क हुन सकेन। सार्वजनिक लिमिटेड कम्पनीको हकमा यस्तो अवस्था सामान्य व्यवस्थापकीय कमजोरी मात्र नभई कर्पोरेट संस्कृति र पारदर्शिताको समस्या का रूपमा पनि हेरिएको छ।

विश्लेषणात्मक रूपमा हेर्दा डोल्टी पावर अहिले तीन तहका दबाबमा देखिन्छ- वित्तीय दबाब, सूचना खुलासा कमजोर, र कर्पोरेट विश्वसनीयतामाथि प्रश्न। एकातिर कम्पनीले आम्दानी गरिरहेको छ र ग्रस नाफा पनि देखाइरहेको छ; अर्कोतिर भारी वित्तीय खर्चका कारण अन्तिम तहमा नोक्सानीमै छ। यता सञ्चित घाटाले जगेडा कोष नकारात्मक बनाइसकेको छ। यस्तो अवस्थामा हकप्रद शेयरमार्फत थप रकम उठाउने एजेन्डा वित्तीय पुनर्सन्तुलनका लागि हुन सक्छ, तर पर्याप्त पारदर्शिता र जवाफदेहिता बिना यस्तो कदमले स्वाभाविक रूपमा शंका जन्माउँछ।

यसैले डोल्टी पावरबारे अहिलेको निष्कर्ष एक वाक्यमा भन्नुपर्दा यस्तो देखिन्छ- सार्वजनिक कम्पनीको हैसियतमा हुनु एउटा कुरा हो, तर सार्वजनिक कम्पनीजस्तो पारदर्शिता, सुशासन र लगानीकर्तामैत्री कर्पोरेट संस्कार देखिनु अर्को कुरा हो; डोल्टी पावरमा अहिले यही दोस्रो पक्ष कमजोर देखिएको छ। हकप्रद शेयरको एजेन्डाले अब कम्पनीलाई थप scrutiny मा ल्याउने निश्चित छ। किनकि लगानीकर्ताले अब केवल “rights issue” मात्रै हेर्ने छैनन्, त्यसको पछाडि रहेको वित्तीय तनाव, व्यवस्थापनको विश्वसनीयता, र सूचना खुलासाको स्तर पनि हेर्नेछन्।

अझ यसमा एउटा रोचक पक्ष के छ भने यो कम्पनीले कुन खोलामा कुन हाइड्रो बनाएकाे वा बनाइरहेको हो, त्यसको पनि सार्वजनिक विवरण छैन । यस्ता गैरजिम्मेवार र अपारदर्शी सञ्चालकहरुले सञ्चालन गरेको कम्पनीकाे शेयर बजार मूल्य भने प्रतिशेयर आज यो समाचार तयार पारुञ्जेल (२:१६ बजे) सम्म ५२१ रुपैयाँ छ ।