काठमाडौं : शिखर पावर डेभलपमेन्टको आईपीओ आजदेखि सर्वसाधारणका लागि खुला गर्न लागेको सन्दर्भमा यो कम्पनीले सार्वजनिक गरेको विवरण अध्ययन गर्दा यसको स्वपुँजी प्रतिफल कमजोर देखिएको छ ।

उक्त कम्पनीद्वारा प्रवर्द्धित ४.९६ मेगावाट क्षमताको भिमखोला साना जलविद्युत् आयोजनाले पहिलो वर्षमा करिब ५ करोड २९ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको वित्तीय विवरण सार्वजनिक भएको छ। कम्पनीले सुख्खायाममा प्रतियुनिट ८ रुपैयाँ ४० पैसा र वर्षायाममा ४ रुपैयाँ ८० पैसाका दरले विद्युत् बिक्री गर्दै आएको छ। वार्षिक रूपमा करिब ५२ लाख युनिटभन्दा बढी ऊर्जा बिक्री भएको देखिन्छ।

आयोजनाको कुल लागत करिब १ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ रहेको छ। पहिलो वर्षको आम्दानीलाई लागतसँग तुलना गर्दा ग्रस रेवेन्यु करिब ४–५ प्रतिशतको दायरामा देखिन्छ। सञ्चालन तथा मर्मत (O&M), प्रशासनिक खर्च र ऋणको ब्याजसमेत जोड्दा प्रारम्भिक वर्षहरूमा खुद नाफा सीमित हुने संरचना जलविद्युत् क्षेत्रमा सामान्य मानिन्छ।

RoE कति?

वित्तीय विवरणअनुसार कम्पनीको रिटर्न अन इक्विटी (RoE) पछिल्ला वर्षमा २–३ प्रतिशतको हाराहारीमा रहेको छ। इक्विटी पूँजी तीव्र रूपमा बढेको तर सोही अनुपातमा नाफा वृद्धि हुन नसकेकाले इक्विटीमाथिको प्रतिफल कमजोर देखिएको विश्लेषण गरिएको छ। ऋण तिर्ने प्रारम्भिक ८–१० वर्षमा ब्याज भार उच्च हुने भएकाले RoE न्यून देखिनु संरचनात्मक अवस्था मानिन्छ। ऋण भार घटेपछि भने नाफा र RoE दुवै सुधार हुने सम्भावना रहन्छ।

आयोजना IRR कस्तो?

सार्वजनिक तथ्याङ्क र लागत–आम्दानी संरचनाका आधारमा आयोजनाको आन्तरिक प्रतिफल दर (Project IRR) करिब १०–१२ प्रतिशतको दायरामा रहने अनुमान गरिएको छ। ३० वर्षे विद्युत् खरिद सम्झौता (PPA) ले दीर्घकालीन आम्दानी सुनिश्चित गरे पनि उच्च वृद्धि दरको परियोजनाभन्दा स्थिर तर मध्यम प्रतिफल दिने परियोजनाको रूपमा यसको मूल्याङ्कन गरिएको छ।

लगानीकर्ताले कति प्रतिफल पाउन सक्छन्?

यदि कम्पनीले प्रारम्भिक ५ वर्ष लाभांश नदिई ऋण व्यवस्थापनमा ध्यान केन्द्रित गर्‍यो र त्यसपछि क्रमशः २ प्रतिशतदेखि १०–१२ प्रतिशतसम्म लाभांश वितरण गर्ने संरचना विकास गर्‍यो भने ३० वर्षको अवधिमा १०० रुपैयाँ लगानी गर्ने लगानीकर्ताले करिब ३.५ गुणासम्म कुल प्रतिफल (लाभांशसहित) प्राप्त गर्न सक्ने आकलन गरिएको छ। यसले वार्षिक औसत १०–१२ प्रतिशतको आन्तरिक प्रतिफल (Equity IRR) दिन सक्ने सम्भावना देखाउँछ, यद्यपि वास्तविक प्रतिफल उत्पादन क्षमता, वर्षा, सञ्चालन दक्षता र बजार परिस्थितिमा निर्भर रहनेछ।

समग्रमा भिमखोला आयोजना दीर्घकालीन स्थिर आम्दानी दिने संरचनामा रहेको देखिन्छ। प्रारम्भिक वर्षमा RoE कमजोर भए पनि ऋण भार घट्दै जाँदा नाफा र लाभांश क्षमता बढ्ने सम्भावना छ। उच्च जोखिम–उच्च प्रतिफल खोज्नेभन्दा मध्यम जोखिमसहित दीर्घकालीन स्थिर प्रतिफल खोज्ने लगानीकर्ताका लागि उपयुक्त परियोजनाका रूपमा यसको विश्लेषण गरिएको छ।