काठमाडौं : चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को तेस्रो त्रैमाससम्म नेपालका हाइड्रोपावर कम्पनीहरूले समग्र व्यवसायमा उल्लेखनीय सुधार गर्दै सशक्त वित्तीय नतिजा सार्वजनिक गरेका छन्। नदीमा पर्याप्त पानीको बहाव, विद्युत् उत्पादनमा वृद्धि तथा बैंक ब्याजदर घटेसँगै अधिकांश कम्पनीको नाफा र प्रतिसेयर आम्दानीमा सुधार देखिएको हो।

सार्वजनिक भएका ९३ वटा हाइड्रोपावर कम्पनीको वित्तीय विवरणअनुसार यस अवधिमा क्षेत्रको कुल खुद नाफा ३.४२ प्रतिशतले बढेर ८ अर्ब ९२ करोड ८१ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यस्तो नाफा ८ अर्ब ६२ करोड ५१ लाख रुपैयाँ रहेको थियो।

खुद नाफाको आधारमा साहस ऊर्जा लिमिटेड शीर्ष स्थानमा रहेको छ। कम्पनीले गत वर्षको ८३ करोड ४१ लाख रुपैयाँको तुलनामा ४१.७८ प्रतिशतले नाफा बढाउँदै १ अर्ब १८ करोड २७ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। प्रतिसेयर आम्दानी (ईपीएस) पनि ३४ रुपैयाँ ४८ पैसा रहेको छ, जुन हाइड्रोपावर क्षेत्रमै सर्वाधिक हो।

दोस्रो स्थानमा रहेको अपि पावर कम्पनीले ८६.२९ प्रतिशतले नाफा बढाउँदै ६५ करोड ८५ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। माउन्टेन इनर्जी नेपालले ५२ करोड ७६ लाख रुपैयाँ नाफा आर्जन गर्दै तेस्रो स्थान बनाएको छ।

प्रतिशतका आधारमा भने बुद्धभूमि नेपाल हाइड्रोपावरले सबैभन्दा ठूलो छलाङ मारेको छ। गत वर्ष ५ लाख ६२ हजार रुपैयाँ मात्र नाफा कमाएको कम्पनीले यस वर्ष ४०५३.३० प्रतिशत वृद्धि गर्दै २ करोड ३३ लाख रुपैयाँभन्दा बढी खुद नाफा कमाएको छ।

किन बढ्यो हाइड्रोपावर कम्पनीको नाफा ?

विश्लेषकहरूका अनुसार बैंकिङ प्रणालीमा अधिक तरलता भएपछि ब्याजदर एकल अंकमा झरेकाले हाइड्रोपावर कम्पनीहरूको वित्तीय लागत उल्लेखनीय रूपमा घटेको छ। विगतमा उच्च ब्याजदरका कारण आम्दानीको ठूलो हिस्सा ऋणको ब्याज तिर्न खर्च हुने गरे पनि अहिले त्यसमा कमी आएको छ।

त्यसैगरी, मनसुन लामो समय सक्रिय रहनु र हिउँदमा पनि नदीमा अपेक्षाकृत राम्रो पानीको बहाव कायम रहनुले रन-अफ-रिभर आयोजनाहरूलाई पूर्ण क्षमतामा विद्युत् उत्पादन गर्न सहयोग पुगेको छ। उत्पादन बढेसँगै बिक्री आम्दानी पनि वृद्धि भएको छ।

पुराना आयोजनाहरूले ऋणको साँवा क्रमशः तिर्दै जाँदा वित्तीय भार घटेको तथा नयाँ आयोजनाहरूले सुरुआती वर्षमा प्राप्त गर्ने रोयल्टी छुटको सुविधाले पनि सञ्चालन खर्च कम गर्न सहयोग पुगेको देखिन्छ।

केही ठूला आयोजनाको प्रदर्शन भने कमजोर

समग्र क्षेत्रको वित्तीय अवस्था सुधारिए पनि केही ठूला जलविद्युत् कम्पनीको प्रदर्शन भने निराशाजनक देखिएको छ।

रसुवागढी हाइड्रोपावर कम्पनीको नोक्सानी ७४८.८९ प्रतिशतले बढेर १ अर्ब २३ करोड ९६ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी ऋणात्मक २४ रुपैयाँ १६ पैसा रहेको छ।

त्यस्तै, माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत् आयोजना पनि घाटामा गएको छ। गत वर्ष नाफामा रहेको कम्पनीको नतिजा ११३.९० प्रतिशतले खस्किँदा यस अवधिमा २८ करोड ६७ लाख रुपैयाँ नोक्सानी व्यहोर्नुपरेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार निर्माणकालीन उच्च ऋण, ब्याज खर्च, ह्रासकट्टी तथा वित्तीय दायित्वको भारका कारण केही ठूला आयोजनाहरू अझै दबाबमा रहेका छन्। यद्यपि समग्र हाइड्रोपावर क्षेत्र भने चालु आर्थिक वर्षमा सुधारको मार्गमा देखिएको छ।