काठमाडौं : चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो ११ महिनामा नेपालको अटोमोबाइल क्षेत्रमा उल्लेख्य सुस्तता देखिएको छ। भन्सार विभागको तथ्याङ्कअनुसार समीक्षा अवधिमा विद्युतीय (इभी) तथा पेट्रोलियम इन्धनबाट चल्ने दुवै प्रकारका प्यासेन्जर सवारी साधनको आयात घटेको छ।

वित्तीय तरलताको अवस्था, उपभोक्ताको घट्दो क्रयशक्ति तथा बजारमा देखिएको आर्थिक शिथिलताका कारण सवारी साधनको माग प्रभावित हुँदा आयातमा गिरावट आएको देखिएको हो।

भन्सार विभागका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको साउनदेखि जेठसम्म कुल १० हजार ८४९ थान विद्युतीय कार, जिप तथा भ्यान आयात भएका छन्। अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा १३ हजार ४९२ थान इभी आयात भएको थियो। यस आधारमा इभी आयात संख्या १९.५९ प्रतिशतले घटेको छ।

मूल्यका आधारमा पनि इभी आयात खुम्चिएको छ। गत आर्थिक वर्षको पहिलो ११ महिनामा ३१ अर्ब ५५ करोड १५ लाख रुपैयाँ बराबरको इभी आयात भएकोमा चालु वर्षको सोही अवधिमा २५ अर्ब ५७ करोड ५ लाख रुपैयाँ बराबरमा सीमित भएको छ।

इभीमध्ये ५१ किलोवाटदेखि १०० किलोवाट क्षमताका सवारी साधन नेपाली बजारमा सबैभन्दा बढी लोकप्रिय देखिएका छन्। समीक्षा अवधिमा यस श्रेणीका ६ हजार ३५७ थान गाडी आयात भएका छन्, जसको मूल्य १६ अर्ब ४९ करोड ८९ लाख रुपैयाँ रहेको छ। यद्यपि, अघिल्लो वर्ष यही अवधिमा ७ हजार ३५८ थान गाडी आयात भएको थियो।

५० किलोवाटसम्म क्षमताका साना इभीको आयात पनि गत वर्षको ४ हजार ७२८ थानबाट घटेर ३ हजार ६८० थानमा झरेको छ। त्यस्तै, १०१ किलोवाटदेखि २०० किलोवाट क्षमताका इभीको आयात १ हजार ३५४ थानबाट घटेर ७९८ थानमा सीमित भएको छ।

इभीसँगै पेट्रोलबाट चल्ने प्यासेन्जर गाडीको आयात पनि घटेको छ। विशेषगरी १ हजारदेखि १ हजार ५०० सीसी क्षमताका मध्यमवर्गीय उपभोक्तामाझ लोकप्रिय कारहरूको आयातमा संकुचन देखिएको छ।

गत आर्थिक वर्षको पहिलो ११ महिनामा २ हजार ३४७ थान पेट्रोल कार आयात भएकोमा चालु आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा १ हजार ९१५ थान मात्र आयात भएका छन्। यो १८.४० प्रतिशतको गिरावट हो।

मूल्यका आधारमा पेट्रोल कार आयात अझ बढी घटेको छ। अघिल्लो वर्ष २ अर्ब ७३ करोड ९७ लाख रुपैयाँ बराबरका पेट्रोल कार आयात भएकोमा चालु वर्षको सोही अवधिमा २ अर्ब २ करोड ९२ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ, जुन २५.९३ प्रतिशतले कम हो।

सार्वजनिक यातायात तथा ढुवानी क्षेत्रमा प्रयोग हुने विद्युतीय माइक्रोबस र मिनीबसको आयातमा पनि गिरावट देखिएको छ। ११ देखि १४ सिट क्षमताका विद्युतीय माइक्रोबसको आयात अघिल्लो वर्ष १ हजार ८३० थान रहेकोमा चालु वर्षमा १ हजार २३६ थानमा झरेको छ। त्यस्तै, १५ देखि २५ सिट क्षमताका विद्युतीय मिनीबसको आयात १ हजार २६० थानबाट घटेर ६३५ थानमा सीमित भएको छ।

यद्यपि, तीन पाङ्ग्रे विद्युतीय सवारी साधनको आयातमा भने उल्लेख्य वृद्धि देखिएको छ। गत आर्थिक वर्षको पहिलो ११ महिनामा १ हजार ४८१ थान तीन पाङ्ग्रे इभी आयात भएकोमा चालु वर्षको सोही अवधिमा २ हजार २४७ थान आयात भएका छन्। यो ५१.७२ प्रतिशतको वृद्धि हो।

मूल्यका आधारमा पनि तीन पाङ्ग्रे इभीको आयात बढेको छ। अघिल्लो वर्ष १९ करोड २१ लाख रुपैयाँ बराबरका यस्ता सवारी आयात भएकोमा चालु वर्षमा ३१ करोड ३८ लाख रुपैयाँ बराबरको आयात भएको छ। यसले छोटो दूरीका यात्रु तथा स्थानीय यातायात सेवामा विद्युतीय तीन पाङ्ग्रे सवारीको माग बढिरहेको संकेत गरेको छ।

भन्सार विभागको तथ्याङ्कले नेपालको अटोमोबाइल बजार अहिले चुनौतीपूर्ण अवस्थाबाट गुज्रिरहेको देखाएको छ। गाडी आयात घट्दा विदेशी मुद्रा बाहिरिने दर कम भई शोधनान्तर स्थिति र विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा सकारात्मक प्रभाव परेको छ। तर अर्कोतर्फ भन्सार राजस्व संकलन तथा अटोमोबाइल क्षेत्रसँग जोडिएका आर्थिक गतिविधिमा भने प्रत्यक्ष असर परेको देखिन्छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार बजारमा पुनः उत्साह ल्याउन स्थिर नीतिगत व्यवस्था, वित्तीय पहुँचमा सुधार तथा लगानीमैत्री वातावरण आवश्यक रहनेछ।