काठमाडौं : नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) को साउन महिनाको कारोबार तथ्यांकले शेयर बजारमा लगानीकर्ताको कारोबार जलविद्युत् कम्पनीतर्फ अत्यधिक केन्द्रित भएको देखाएको छ।

साउनमा नेप्सेमा कुल ९५ अर्ब ३५ करोड ३३ लाख रुपैयाँ बराबरको शेयर कारोबार भएकामा जलविद्युत् समूहमा मात्रै ४६.१७ प्रतिशत कारोबार भएको छ। अर्थात् साउनमा नेप्सेमा कारोबार भएको प्रत्येक १०० रुपैयाँमध्ये करिब ४६ रुपैयाँ जलविद्युत् कम्पनीका शेयरमा कारोबार भएको देखिन्छ।

नेप्सेका अनुसार अघिल्लो अवधिमा जलविद्युत् समूहमा ३० अर्ब ४९ करोड ६६ लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएकोमा साउनमा बढेर ४४ अर्ब २ करोड ७ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। यो अघिल्लो अवधिको तुलनामा ३३.१९ प्रतिशतको वृद्धि हो।

तीन समूहमा ६९ प्रतिशत कारोबार

साउनमा जलविद्युत्पछि वाणिज्य बैंक र उत्पादन तथा प्रशोधन समूहमा बढी कारोबार भएको छ।

वाणिज्य बैंक समूहमा ११ अर्ब २१ करोड ५६ लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ। कुल कारोबारमा यसको हिस्सा ११.७६ प्रतिशत हो। अघिल्लो अवधिको तुलनामा बैंकिङ समूहको कारोबार १७.२३ प्रतिशतले बढेको छ।

त्यस्तै, उत्पादन तथा प्रशोधन समूहमा १० अर्ब ८१ करोड ३७ लाख रुपैयाँ बराबरको शेयर कारोबार भएको छ। कुल कारोबारमा यस समूहको हिस्सा ११.३३ प्रतिशत रहेको छ भने अघिल्लो अवधिको तुलनामा कारोबार १०.४४ प्रतिशतले बढेको छ।

यसरी जलविद्युत्, वाणिज्य बैंक र उत्पादन तथा प्रशोधन गरी तीन समूहमा मात्रै कुल कारोबारको करिब ६९.३ प्रतिशत केन्द्रित भएको छ।

कारोबार वृद्धिमा विकास बैंक अगाडि

कारोबार रकमको हिस्साका आधारमा जलविद्युत् अगाडि रहे पनि वृद्धिदरका आधारमा भने विकास बैंक समूह अगाडि देखिएको छ।

साउनमा विकास बैंक समूहमा ६ अर्ब ३४ करोड ३३ लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएको छ। अघिल्लो अवधिमा ४ अर्ब ५२ करोड ८१ लाख रुपैयाँ रहेको कारोबार रकम साउनमा ४०.३३ प्रतिशतले बढेको हो।

कुल बजार कारोबारमा विकास बैंक समूहको हिस्सा ६.६५ प्रतिशत रहेको छ।

त्यस्तै, फाइनान्स समूहको कारोबार २.९६ प्रतिशतले बढेर ५ अर्ब १६ करोड ५४ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। यसको कुल कारोबारमा हिस्सा ५.४२ प्रतिशत रहेको छ।

लगानी समूहको कारोबार पनि १.८४ प्रतिशतले बढेर ४ अर्ब ५३ करोड १७ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।

डिबेञ्चरको कारोबार ९५ प्रतिशत घट्यो

बजारका केही समूहमा कारोबार बढे पनि केही वित्तीय उपकरणमा भने कारोबार तीव्र रूपमा घटेको छ।

साउनमा डिबेञ्चरको कारोबार ९४.९६ प्रतिशतले घटेर १ अर्ब ३२ करोड १ लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ। त्यस्तै, म्युचुअल फन्डको कारोबार ५७.४७ प्रतिशतले घटेको छ।

प्रमोटर शेयरको कारोबार ३०.२४ प्रतिशत, गैरजीवन बीमाको २९.९४ प्रतिशत र होटल तथा पर्यटन समूहको कारोबार २४.८८ प्रतिशतले घटेको छ।

यसले साउनमा शेयर बजारको कारोबार सबै क्षेत्रमा समान रूपमा फैलिनुभन्दा केही निश्चित समूहमा बढी केन्द्रित भएको देखाउँछ।

कुल कारोबार ११ प्रतिशत घट्यो

क्षेत्रगत रूपमा केही समूहको कारोबार बढे पनि समग्र बजारको कारोबार रकम भने घटेको छ।

अघिल्लो अवधिमा १ खर्ब ७ अर्ब २५ करोड ४४ लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार भएकोमा साउनमा घटेर ९५ अर्ब ३५ करोड ३३ लाख रुपैयाँ मा सीमित भएको छ। यसअनुसार कुल कारोबार रकम ११.१० प्रतिशतले घटेको हो।

यद्यपि, कारोबार भएका दिनको संख्या पनि अघिल्लो अवधिको २४ दिनबाट घटेर साउनमा २१ दिन भएको छ। त्यसैले दैनिक औसत कारोबार रकम भने घटेको छैन। अघिल्लो अवधिमा दैनिक औसत करिब ४ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँ रहेकोमा साउनमा बढेर करिब ४ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।

कारोबार बढ्नुको अर्थ पैसा हाइड्रोमा सरेको मात्र होइन

जलविद्युत् समूहको कारोबार उल्लेख्य बढेको तथ्यांकले लगानीकर्ताको चासो यस क्षेत्रमा केन्द्रित भएको देखाए पनि कारोबार रकम बढ्नुको अर्थ अन्य क्षेत्रबाट त्यति नै रकम जलविद्युत्तर्फ सरेको भन्ने निष्कर्ष भने निकाल्न मिल्दैन।

किनकि कारोबार रकम बढ्नुमा नयाँ लगानी भित्रिनुका साथै एउटै शेयरमा खरिद–बिक्रीको मात्रा बढ्नुले पनि भूमिका खेल्छ।

तर नेप्सेको साउन महिनाको तथ्यांकले एउटा विषय भने स्पष्ट पारेको छ—समग्र बजारको कारोबार रकम घटे पनि लगानीकर्ताको कारोबारको केन्द्र जलविद्युत् क्षेत्रमा अत्यधिक केन्द्रित भएको छ। विकास बैंकको कारोबार वृद्धिदर ४० प्रतिशतभन्दा माथि पुग्नुले पनि बजारभित्र क्षेत्रगत चासोमा उल्लेख्य परिवर्तन भइरहेको संकेत गर्छ।