काठमाडौं : जलविद्युत् आयोजनामा लगानी गर्ने उद्देश्यले स्थापित हाइड्रोइलेक्ट्रिसिटी इन्भेस्टमेन्ट एन्ड डेभलपमेन्ट कम्पनी लिमिटेड (एचआईडीसीएल) को नाफा चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा घटेको छ। तर नाफामा आएको गिरावटसँगै कम्पनीको वित्तीय आधार कमजोर भएको देखिँदैन। बरु ठूलो परिमाणको वित्तीय सम्पत्ति, बैंक निक्षेप र जलविद्युत् आयोजनामा प्रवाहित कर्जाका कारण कम्पनीको आगामी आम्दानीको सम्भावना लगानी व्यवस्थापनमा निर्भर हुने देखिएको छ।

कम्पनीले आ.व. २०८२/८३ को चौथो त्रैमासिक अपरिष्कृत वित्तीय विवरणमा ६७ करोड ९३ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा यस्तो नाफा ९३ करोड ४३ लाख रुपैयाँ थियो। यसरी एक वर्षमा खुद नाफा करिब २७ प्रतिशत घटेको छ।

नाफा घट्नुको प्रमुख कारण भने कम्पनीको वित्तीय आम्दानीमा आएको कमी हो। कम्पनीको वित्तीय आम्दानी अघिल्लो वर्षको करिब १ अर्ब ३९ करोड ५० लाखबाट घटेर यस वर्ष ९९ करोड १० लाख रुपैयाँमा झरेको छ। तर यही अवधिमा कम्पनीको कुल खर्च भने उल्लेख्य रूपमा घटेको छ। त्यसैले खर्च बढेर नाफा खुम्चिएको अवस्था होइन; आम्दानीको स्रोतबाट आएको प्रतिफल घट्दा नाफा घटेको हो।

नाफाभन्दा ठूलो कथा कम्पनीको सम्पत्तिमा

आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्म एचआईडीसीएलको कुल सम्पत्ति २८ अर्ब ८३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यसमध्ये वित्तीय उपकरणमा मात्रै करिब १२ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ लगानी छ। बैंकको मुद्दती निक्षेपमा १३ अर्ब ७६ करोड रुपैयाँ रहेको छ भने जलविद्युत् आयोजनामा प्रवाह गरिएको कर्जा ८ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ पुगेको वित्तीय विवरणले देखाउँछ।

यसको अर्थ एचआईडीसीएलको अहिलेको आम्दानीको ठूलो आधार जलविद्युत् उत्पादनबाट आउने विद्युत् बिक्री होइन, आफ्नो पूँजीलाई वित्तीय उपकरण, निक्षेप तथा जलविद्युत् आयोजनामा लगानी गरेर प्राप्त गर्ने प्रतिफल हो।

यही कारण कम्पनीको आगामी वित्तीय अवस्था बुझ्न चालु वर्षको ६७ करोड ९३ लाख रुपैयाँ नाफाभन्दा पनि २८ अर्ब ८३ करोड रुपैयाँको सम्पत्तिले भविष्यमा कति आम्दानी सिर्जना गर्छ भन्ने प्रश्न महत्वपूर्ण हुन्छ।

ईपीएस घट्यो, शेयर मूल्य भने अझै उच्च

कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी चालु वर्ष २.७३ रुपैयाँमा झरेको छ। अघिल्लो वर्ष यो ३.८० रुपैयाँ थियो। त्यसैगरी प्रतिसेयर नेटवर्थ ११२.६५ रुपैयाँ रहेको छ।

तर रिपोर्टमा उल्लेख भएको बजार मूल्य २८४.७० रुपैयाँ छ। यसले बजार मूल्य कम्पनीको प्रतिसेयर नेटवर्थभन्दा करिब २.५ गुणा माथि रहेको देखाउँछ।

अझ ईपीएससँग तुलना गर्दा बजार मूल्य निकै अगाडि देखिन्छ। २.७३ रुपैयाँको वार्षिक ईपीएसका आधारमा २८४.७०रुपैयाँको बजार मूल्यलाई हेर्दा लगानीकर्ताले कम्पनीको वर्तमान आम्दानीभन्दा भविष्यको सम्भावनालाई बढी मूल्य दिएको देखिन्छ।

यसलाई अर्को ढंगले हेर्दा, अहिलेको शेयर मूल्यलाई टिकाइराख्न कम्पनीले आगामी वर्षहरूमा वित्तीय आम्दानी मात्रै होइन, जलविद्युत् तथा ऊर्जा क्षेत्रमा गरेको लगानीबाट थप र स्थायी प्रतिफल सिर्जना गर्नुपर्नेछ।

मुद्दती निक्षेपबाट आयोजनातर्फ पूँजी सर्ने कि नसर्ने?

एचआईडीसीएलको सबैभन्दा महत्वपूर्ण पक्ष यही हो।

कम्पनीसँग बैंक तथा वित्तीय प्रणालीमा ठूलो रकम छ। तर त्यस्तो रकम मुद्दती निक्षेपमा राख्दा प्राप्त हुने ब्याज आम्दानीको वृद्धिको सीमा हुन्छ। त्यसको तुलनामा जलविद्युत् आयोजनामा कर्जा तथा स्वपुँजी लगानी विस्तार गर्दा दीर्घकालीन ब्याज तथा लगानी प्रतिफल बढाउन सकिने सम्भावना रहन्छ।

त्यसैले आगामी दिनमा कम्पनीको नाफा र शेयर मूल्य दुवैको दिशालाई लगानी विस्तारको गति र लगानीबाट प्राप्त हुने प्रतिफलले निर्धारण गर्ने देखिन्छ।

कम्पनीले जलविद्युत् क्षेत्रमा कर्जा लगानी विस्तार गर्दै जाँदा त्यसबाट प्राप्त ब्याज आम्दानी बढ्न सक्छ। त्यस्तै स्वपुँजी लगानी गरिएका आयोजनाहरू सञ्चालनमा आएपछि लाभांश तथा पूँजीगत प्रतिफलको सम्भावना पनि खुल्छ। तर यस्तो प्रतिफल तत्काल आउने होइन। त्यसैले एचआईडीसीएलको मूल्यांकन गर्दा वर्तमान ईपीएस र नेटवर्थसँगै भविष्यको लगानी प्रतिफललाई समेत हेर्नुपर्ने हुन्छ।

कमजोर पक्ष पनि छन्

तर कम्पनीको तस्वीर पूर्ण रूपमा सकारात्मक मात्रै छैन।

चालु आर्थिक वर्षमा खुद नाफा घटेको छ। प्रतिसेयर आम्दानी पनि घटेको छ। कम्पनीको लगानीबाट आउने वित्तीय आम्दानीमा ब्याजदरको उतारचढावको प्रत्यक्ष प्रभाव पर्न सक्छ। बैंक निक्षेप तथा वित्तीय उपकरणमा अत्यधिक निर्भर आम्दानी संरचनाले ब्याजदर घट्दा कम्पनीको नाफामा दबाब पर्न सक्ने जोखिम रहन्छ।

त्यसैले एचआईडीसीएलका लागि अबको चुनौती ठूलो पूँजी जम्मा गर्नु मात्र होइन, त्यो पूँजीलाई उच्च र दिगो प्रतिफल दिने परियोजनामा लगानी गर्नु हो।

शेयर बजारले के हेर्ला?

एचआईडीसीएलको शेयरलाई अब केवल ‘सरकारी स्वामित्व भएको जलविद्युत् क्षेत्रको कम्पनी’ भनेर हेर्ने अवस्था छैन। कम्पनीको बजार मूल्य, नेटवर्थ र ईपीएसबीचको अन्तरले बजारले कम्पनीबाट भविष्यको वृद्धि अपेक्षा गरिरहेको संकेत गर्छ।

तर बजार मूल्यको भविष्य दुई कुराले निर्धारण गर्नेछ– नाफा कति बढ्छ र त्यो नाफा बढाउन कम्पनीले आफ्नो ठूलो लगानीयोग्य पूँजी कति प्रभावकारी ढंगले परिचालन गर्छ।

अहिलेको २.७३ रुपैयाँ ईपीएसलाई हेर्दा २८४.७० रुपैयाँको शेयर मूल्य सस्तो देखिँदैन। तर कम्पनीले जलविद्युत् आयोजनामा लगानी विस्तार गरी ब्याज तथा लगानी प्रतिफल बढाउन सके भविष्यको ईपीएस अहिलेभन्दा उल्लेख्य रूपमा माथि जान सक्छ। त्यस अवस्थामा आजको उच्च देखिएको मूल्यांकनलाई बजारले फरक ढंगले मूल्यांकन गर्न सक्छ।

यसकारण एचआईडीसीएलको शेयरको वास्तविक कथा आजको नाफामा भन्दा भविष्यको लगानी प्रतिफलमा छ।

कम्पनीको वित्तीय विवरणले देखाएको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष के हो भने एचआईडीसीएलको कुल सम्पत्ति करिब २८ अर्ब ८३ करोड रुपैयाँ भए पनि त्यसको ठूलो हिस्सा वित्तीय सम्पत्ति र लगानीमा छ। त्यसैले कम्पनीले अब आफ्नो पूँजीलाई कति छिटो र कति राम्रो प्रतिफल दिने ऊर्जा आयोजनामा परिचालन गर्छ भन्ने नै लगानीकर्ताका लागि मुख्य सूचक बन्नेछ।

नाफा घटेको छ, तर कम्पनीको लगानी गर्ने क्षमता घटेको छैन। अब प्रश्न एचआईडीसीएलसँग पैसा कति छ भन्ने होइन– त्यो पैसाले कति कमाउँछ भन्ने हो।

नोट: यो विश्लेषण कम्पनीको प्रस्तुत चौथो त्रैमासिक अपरिष्कृत वित्तीय विवरणमा आधारित हो। बजार मूल्य तथा भविष्यको प्रतिफलसम्बन्धी निष्कर्ष लगानी सिफारिस होइन।