काठमाडौं : नेपाली सुन बजारका लागि २०८२ साल निरन्तर मूल्यवृद्धि र उतार–चढावको वर्षका रूपमा देखिएको छ। वर्षभर अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रभाव, डलरको मजबुती, चाडपर्वको माग र आर्थिक अनिश्चितताका कारण सुनको मूल्यमा क्रमशः वृद्धि हुँदै गएको छ।

नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघ का तथ्यांकअनुसार २०८१ सालको अन्त्यतिर प्रतितोला सुन करिब २ लाख ९१ हजार ८ सय रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो। तर २०८२ सालको अन्त्यतिर आइपुग्दा सुनको मूल्य करिब २ लाख ९९ हजारदेखि ३ लाख रुपैयाँको सीमामा पुगेको छ। यसअनुसार एक वर्षको अवधिमा सुन प्रतितोला करिब ८ हजारदेखि ९ हजार रुपैयाँसम्म महँगिएको देखिन्छ।

वर्षभरको बजार प्रवृत्ति

२०८२ सालको सुरुवात नयाँ वर्षसँगै सुनको माग बढेसँगै मूल्यमा क्रमिक वृद्धि देखिएको थियो। वैशाख–जेठ महिनामा विवाह तथा सामाजिक कार्यक्रमका कारण आन्तरिक माग बढ्दा मूल्यमा करिब १ देखि २ हजार रुपैयाँसम्मको वृद्धि भएको बजार तथ्यांकले देखाउँछ।

असार र श्रावण महिनामा अन्तर्राष्ट्रिय बजार तुलनात्मक रूपमा स्थिर रहँदा सुनको मूल्यमा केही समय सामान्य गिरावट र स्थिरता देखिएको थियो। यस अवधिमा करिब ५०० देखि १५०० रुपैयाँसम्मको उतार–चढाव देखिएको व्यवसायीहरू बताउँछन्।

भदौ र असोज महिनामा चाडपर्वको सिजन सुरु भएसँगै सुनको माग पुनः तीव्र रूपमा बढ्यो। यस अवधिमा मूल्य करिब २ देखि ३ हजार रुपैयाँसम्म बढेको देखिन्छ। दशैं–तिहार जस्ता पर्वका कारण गहना खरिद बढ्दा बजारमा दबाब परेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।

कार्तिकदेखि मंसिरसम्म अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा देखिएको अनिश्चितता, अमेरिकी डलरको मजबुती तथा सुरक्षित लगानीतर्फ लगानीकर्ताको आकर्षणका कारण सुनको मूल्य लगातार उकालो लागेको देखिन्छ।

पुस र माघ महिनामा भने केही समय बजारमा स्थिरता र सामान्य करेक्सन देखिएको थियो। यस अवधिमा करिब ५०० देखि १००० रुपैयाँसम्मको गिरावट देखिए पनि बजार पुनः स्थिरतामा फर्किएको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।

फागुन र चैत महिनामा पुनः माग बढ्दै जाँदा र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य वृद्धि जारी रहँदा सुन वर्षकै उच्च स्तर नजिक पुगेको देखिन्छ।

विश्व बजारमा सुनको माग निरन्तर बढ्दै गएपछि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा यसको मूल्यमा पनि दबाब परेको छ। आर्थिक अनिश्चितता, मुद्रास्फीति र केन्द्रीय बैंकहरूको खरिद वृद्धि जस्ता कारणले सुनतर्फ लगानीकर्ताको आकर्षण बढ्दै गएको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।

• नेपाली तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य निरन्तर उकालो लाग्नुमा विभिन्न आर्थिक, वित्तीय तथा सामाजिक कारणहरू रहेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्। विशेषगरी अमेरिकी डलरको मजबुती, नेपाली रुपैयाँमाथिको दबाब, विश्वव्यापी अनिश्चितता, सुरक्षित लगानीप्रतिको आकर्षण र चाडपर्वको उच्च मागले सुनको मूल्य वृद्धि गरिरहेको देखिन्छ।
• अमेरिकी डलर बलियो हुँदा सुन अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा महँगो पर्न जान्छ। डलरमा मूल्य निर्धारण हुने भएकाले अन्य मुद्रामा कारोबार गर्ने देशहरूका लागि सुनको आयात लागत बढ्छ। नेपालजस्तो आयात–निर्भर अर्थतन्त्रमा नेपाली रुपैयाँमाथि पर्ने दबाबले सुनको स्थानीय मूल्य अझ बढाउने काम गर्छ।
• त्यस्तै, पछिल्ला वर्षहरूमा विश्वव्यापी आर्थिक तथा भूराजनीतिक अनिश्चितता पनि सुनको मूल्य वृद्धिको महत्वपूर्ण कारण बनेको छ। युद्ध, वित्तीय संकट तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा देखिने अस्थिरताका कारण लगानीकर्ताहरूले जोखिम कम भएको सम्पत्तिका रूपमा सुन रोज्ने प्रवृत्ति बढेको छ।
• सुरक्षित लगानी (safe haven) तर्फको बढ्दो आकर्षणले पनि सुनको माग उच्च बनाएको छ। सेयर बजार वा अन्य जोखिमयुक्त लगानीमा अनिश्चितता बढ्दा लगानीकर्ताले आफ्नो पूँजी जोगाउन सुनतर्फ आकर्षित हुने गर्छन्, जसले विश्व बजारमा माग वृद्धि भई मूल्य बढाउँछ।
• यस्तै, भारत र नेपालजस्ता देशमा चाडपर्व, विवाह तथा सामाजिक समारोहका कारण हुने आन्तरिक मागले पनि सुनको मूल्यमा थप दबाब सिर्जना गर्छ। विशेषगरी दशैं–तिहार र विवाह मौसममा गहनाको माग उच्च हुँदा बजारमा सुनको खपत बढ्ने गर्छ।

• चाँदी पनि महँगियो

• सुनसँगै चाँदीको मूल्य पनि २०८२ सालभर बढ्दो प्रवृत्तिमा रह्यो। वर्षको सुरुवातमा प्रतितोला करिब ४ हजार ८ सय रुपैयाँ रहेको चाँदी वर्षको अन्त्यतिर ५ हजार रुपैयाँभन्दा माथि पुगेको छ।

• मूल्य वृद्धिका प्रमुख कारण

समग्रमा २०८२ साल नेपाली सुन बजारका लागि उतार–चढावबीच पनि स्पष्ट रूपमा मूल्यवृद्धिको वर्ष साबित भएको छ। २०८१ सालको तुलनामा प्रतितोला सुन करिब ८ देखि ९ हजार रुपैयाँसम्म महँगिँदा बजारमा लगानीकर्ताको आकर्षण अझै कायम रहेको देखिन्छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार आगामी वर्षहरूमा पनि अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थिति स्थिर नभएसम्म सुनको मूल्यमा ठूलो गिरावटको सम्भावना कमजोर देखिन्छ।