काठमाडौं : लामो समयसम्म ठेक्का विवाद र निर्माण अनिश्चिततामा अल्झिएको अपर त्रिशूली-३बी (३८.६ मेगावाट) जलविद्युत् आयोजनाले अब उत्पादनको नयाँ समयसीमा तय गरेको छ।

पुरानो निर्माण ठेक्का अन्त्य भएपछि सिभिल तथा इलेक्ट्रोमेकानिकल दुवै कामका लागि नयाँ ठेकेदार परिचालन भइसकेका छन् भने कम्पनीले असार २०८४ भित्र आयोजना सम्पन्न गरी विद्युत् उत्पादन सुरु गर्ने लक्ष्य सार्वजनिक गरेको छ।

त्रिशूली जलविद्युत् कम्पनी लिमिटेड (TVCL) ले सार्वजनिक गरेको आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को दोस्रो त्रैमासिक वित्तीय प्रतिवेदनले आयोजनाको निर्माण प्रगति, वित्तीय अवस्था र आगामी योजनाबारे स्पष्ट संकेत दिएको हो। प्रतिवेदनअनुसार कम्पनीले अब आफ्नो सम्पूर्ण ध्यान एउटै आयोजना—अपर त्रिशूली-३बी—समयमै सम्पन्न गर्नेमा केन्द्रित गरेको जनाएको छ।

पुरानो ठेक्का तोडिएपछि सुरु भयो नयाँ अध्याय

प्रतिवेदनअनुसार कम्पनीले सन् २०२३ डिसेम्बर १६ मा अघिल्लो निर्माण ठेकेदारसँगको सम्झौता अन्त्य गरेको थियो। त्यसपछि बाँकी कामलाई दुई भागमा विभाजन गरी पुनः ठेक्का आह्वान गरिएको थियो। एउटा सिभिल निर्माण र अर्को इलेक्ट्रोमेकानिकल तथा हाइड्रोमेकानिकल कामका लागि।

सिभिल निर्माणतर्फ पोखराको फेवा कन्स्ट्रक्सन प्रालिसँग २०८१ साउन २८ मा सम्झौता भई २०८१ भदौ ९ देखि निर्माण सुरु भएको कम्पनीले जनाएको छ। त्यस्तै इलेक्ट्रोमेकानिकल तथा हाइड्रोमेकानिकल कामका लागि HNAC-JIANGHE JV छनोट भई २०८२ मंसिर २३ मा सम्झौता भएको र २०८२ पुस २० देखि निर्माण सुरु भएको उल्लेख गरिएको छ। दुवै काम असार २०८४ सम्म सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।

यसले करिब दुई वर्षदेखि अन्योलमा परेको आयोजनाले अब पुनः गति समात्ने आधार तयार भएको देखिन्छ।

६ अर्ब ५८ करोड खर्च, तर आम्दानी अझै शून्य

निर्माणले गति लिन थाले पनि आयोजनाले अझै विद्युत् उत्पादन सुरु गर्न सकेको छैन। त्यसैले कम्पनीको सञ्चालन आम्दानी (Revenue from Operations) शून्य नै रहेको छ। दोस्रो त्रैमाससम्म कम्पनीले आयोजनामा ६ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँभन्दा बढी पूँजीगत खर्च (Capital Work-in-Progress) गरिसकेको देखिन्छ।

उत्पादन सुरु नभएकै कारण कम्पनीले आम्दानी गर्न नसकेको मात्र होइन, सञ्चालन खर्च, प्रशासनिक खर्च र विदेशी विनिमय दरमा आएको परिवर्तनका कारण घाटा पनि बढ्दै गएको छ।

घाटा दोब्बरभन्दा बढी

पहिलो त्रैमासमा कम्पनीको खुद नोक्सानी २ करोड ७४ लाख ७५ हजार रुपैयाँ थियो। दोस्रो त्रैमाससम्म आइपुग्दा यो बढेर ६ करोड २५ लाख १२ हजार रुपैयाँ पुगेको छ। विशेषगरी विदेशी विनिमय नोक्सानी तथा प्रशासनिक खर्च बढेकाले घाटा विस्तार भएको प्रतिवेदनले देखाएको छ।

कम्पनी आफैंले स्वीकार्‍यो मुख्य चुनौती

प्रतिवेदनमा कम्पनीले अहिलेको सबैभन्दा ठूलो चुनौती सिभिल तथा इलेक्ट्रोमेकानिकल दुवै काम समयमै सम्पन्न गरेर विद्युत् उत्पादन सुरु गर्नु रहेको स्पष्ट उल्लेख गरेको छ। साथै दक्ष जनशक्ति टिकाइराख्ने, विदेशी विनिमय जोखिम व्यवस्थापन गर्ने, बाढीपहिरो तथा प्राकृतिक विपद्बाट हुने जोखिम न्यूनीकरण गर्ने र आवश्यक कानुनी स्वीकृतिमा ढिलाइ हुन नदिने विषयलाई पनि प्रमुख चुनौतीका रूपमा औंल्याएको छ।

अब नजर समयसीमामाथि

अपर त्रिशूली-३बी आयोजनाको निर्माणमा ढिलाइ हुनुको प्रमुख कारण पुरानो निर्माण ठेक्काको अन्त्य र त्यसपछि नयाँ ठेकेदार छनोट प्रक्रियामा लागेको समय थियो। अहिले दुवै प्याकेजका ठेकेदार कार्यस्थलमा परिचालन भइसकेकाले कम्पनीले पहिलो पटक स्पष्ट रूपमा असार २०८४ लाई उत्पादन लक्ष्यका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।

अब कम्पनीका लागि सबैभन्दा ठूलो परीक्षा यही लक्ष्य पूरा गर्नु हुनेछ। यदि निर्माण कार्य निर्धारित समयमै सम्पन्न भयो भने वर्षौँदेखि निर्माणाधीन रहेको अपर त्रिशूली-३बी आयोजना अन्ततः उत्पादन चरणमा प्रवेश गर्नेछ। तर फेरि पनि ठेक्का, प्राविधिक वा प्रशासनिक अवरोध दोहोरिए भने नयाँ समयसीमा पनि कागजमै सीमित हुने जोखिम भने यथावत् रहनेछ।