काठमाडौं : एनआईबिएल म्युचुअल फण्डअन्तर्गत सञ्चालित ‘एनआईबिएल स्टेबल फण्ड’ले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को माघ मसान्तसम्म जलविद्युत् क्षेत्रमा सीमित तर संरचित लगानी रणनीति अपनाएको देखिएको छ। सार्वजनिक अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार फण्डले जलविद्युत् समूहमा कुल करिब २ करोड १५ लाख रुपैयाँ लगानी गरेको छ, जुन फण्डको १ अर्ब १० करोड रुपैयाँभन्दा बढी खुद सम्पत्ति मूल्यको झण्डै २ प्रतिशत मात्र हो।

‘स्टेबल’ प्रकृतिको यस योजनाले उच्च उतारचढाव हुने समूहमा अत्यधिक जोखिम नलिई सन्तुलित एक्सपोजर कायम गरेको विश्लेषण गर्न सकिन्छ। जलविद्युत् क्षेत्रमा गरिएको लगानी विभिन्न उत्पादनशील तथा विकासोन्मुख कम्पनीमा फैलिएको छ।

फण्डले पिपुल्स हाइड्रोपावर कम्पनी लिमिटेडमा करिब ४३ लाख रुपैयाँ र सानिमा माई हाइड्रोपावर लिमिटेडमा करिब ३६ लाख रुपैयाँ लगानी गरेको छ, जुन यस समूहअन्तर्गत तुलनात्मक रूपमा उच्च हो। त्यस्तै, साहस ऊर्जा लिमिटेडमा करिब ३१ लाख रुपैयाँ तथा माउण्टेन इनर्जी नेपाल लिमिटेडमा करिब २६ लाख रुपैयाँ बराबरको लगानी देखिन्छ।

अप्पर तमोर हाइड्रोपावर लिमिटेडमा करिब १६ लाख रुपैयाँ, युनाइटेड इदी–मर्दी हाइड्रोपावर लिमिटेडमा करिब १९ लाख रुपैयाँ, विकास हाइड्रोपावर कम्पनी लिमिटेडमा करिब ९ लाख रुपैयाँ तथा बुद्धभूमि हाइड्रो लिमिटेडमा करिब ८ लाख रुपैयाँ लगानी गरिएको छ। सानिमा मिडिल तमोर, सानिमा ऊर्जा, रसुवागढी हाइड्रोपावर तथा हिम स्टार ऊर्जा कम्पनीहरूमा तुलनात्मक रूपमा साना आकारको लगानी राखिएको छ।

यी तथ्यांकले फण्डले एकल आयोजनामा निर्भरता नराखी बहुविविध रणनीति अपनाएको स्पष्ट संकेत गर्दछ। उत्पादनमा आइसकेका तथा तुलनात्मक रूपमा वित्तीय रूपमा सुदृढ कम्पनीमा बढी रकम विनियोजन गरिएको छ भने साना तथा विस्तार चरणका आयोजनामा सीमित उपस्थिति कायम गरिएको देखिन्छ।

जलविद्युत् क्षेत्र नेपाली पूँजी बजारमा दीर्घकालीन सम्भावना बोकेको भए पनि मौसमी उत्पादन, प्रसारण पूर्वाधारको अवस्था, नीतिगत परिवर्तन र बजार उतारचढावका कारण जोखिमयुक्त मानिन्छ। यस्तो अवस्थामा कुल पोर्टफोलियोको करिब २ प्रतिशत मात्र हाइड्रो क्षेत्रमा राखिनु जोखिम व्यवस्थापनको संयमित दृष्टिकोण भएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

ऊर्जा आत्मनिर्भरता, औद्योगिक विस्तार तथा विद्युत् निर्यात सम्भावनाका कारण जलविद्युत् क्षेत्र दीर्घकालीन रूपमा आकर्षक मानिए पनि ‘स्टेबल’ प्रकृतिको फण्डले पूँजी संरक्षण र स्थिर प्रतिफललाई प्राथमिकता दिँदै सन्तुलित रणनीति अपनाएको देखिन्छ।

समग्रमा, एनआईबिएल स्टेबल फण्डको जलविद्युत् क्षेत्रमा गरिएको लगानी संरचना उच्च आक्रामकता भन्दा पनि जोखिम सन्तुलन, विविधीकरण र मध्यम प्रतिफल लक्ष्यित दीर्घकालीन दृष्टिकोणमा आधारित रहेको देखिन्छ। आगामी बजार प्रवृत्ति, उत्पादन स्थायित्व र ऊर्जा नीतिगत स्पष्टताले यस लगानीको प्रभावकारिता निर्धारण गर्नेछ।