काठमाडौँ  : कालिन्चोक हाइड्रोपावर लिमिटेडले आफ्नो जलविद्युत् आयोजनाबाट प्रभावित क्षेत्रको दायरा विस्तार गरेको छ। कम्पनीले सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै दोलखा जिल्लाका केही थप वडालाई ‘आयोजना प्रभावित क्षेत्रको रूपमा समावेश गरिएको जानकारी दिएको हो।

कम्पनीको यस निर्णयसँगै अब आयोजनाबाट प्रभावित स्थानीय बासिन्दाले प्राप्त गर्ने शेयरको अवसरको दायरा विस्तार भएको छ। जलविद्युत् परियोजनाहरूमा स्थानीय समुदायलाई प्रत्यक्ष आर्थिक लाभ दिन अपनाइँदै आएको नीति अन्तर्गत प्रभावित क्षेत्रको पुनःपरिभाषा गरिएको कम्पनीले जनाएको छ।

कम्पनीले कुल जारी पुँजी रु ५५ करोडको १० प्रतिशत अर्थात् करिब रु ५ करोड ५० लाख बराबरको साधारण शेयर आयोजना प्रभावित क्षेत्रका स्थानीय बासिन्दाका लागि छुट्याएको छ। प्रतिकित्ता रु १०० अंकित दरका ५ लाख ५० हजार कित्ता शेयर यस समूहका लागि निष्कासन गर्ने व्यवस्था गरिएको छ।

यसअघि दोलखा जिल्लाको बिगु गाउँपालिकाको वडा नम्बर ८ तथा कालिन्चोक गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ र २ का बासिन्दालाई मात्र प्रभावित क्षेत्रका रूपमा समावेश गरिएको थियो। तर आयोजना सम्बन्धी वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन (ईआईए) प्रतिवेदनका आधारमा कालिन्चोक गाउँपालिकाको वडा नम्बर ३ लाई पनि प्रभावित क्षेत्रको सूचीमा समावेश गरिएको कम्पनीले जनाएको छ।

नेपालमा जलविद्युत् आयोजना निर्माणका क्रममा स्थानीय समुदायलाई शेयर स्वामित्व प्रदान गर्ने अभ्यास पछिल्ला वर्षहरूमा स्थापित हुँदै गएको छ। यसले आयोजना विकासमा स्थानीय स्वामित्व र सहकार्य बढाउने अपेक्षा गरिएको छ।

कालिन्चोक हाइड्रोपावरले प्रभावित क्षेत्र विस्तार गर्ने निर्णयले स्थानीय बासिन्दाको आर्थिक सहभागिता बढ्ने देखिन्छ। विशेषगरी पहाडी तथा ग्रामीण क्षेत्रका बासिन्दाले पहिलो पटक पुँजीबजारसँग जोडिने अवसर पाउने भएकाले यसलाई सकारात्मक कदमका रूपमा पनि हेरिएको छ।

जलविद्युत् परियोजनाहरूमा स्थानीयलाई शेयर दिने नीति लागू भएपछि नेपालमा ‘समुदाय–आधारित लगानी’को अवधारणा बलियो बन्दै गएको छ। यसले एकातिर परियोजनाप्रति स्थानीय समर्थन बढाउने र अर्कोतर्फ ग्रामीण अर्थतन्त्रमा लगानी संस्कृति विकास गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

कालिन्चोक हाइड्रोपावरको पछिल्लो निर्णयले पनि यही प्रवृत्तिलाई थप सुदृढ बनाउने संकेत दिएको छ। यद्यपि स्थानीयलाई छुट्याइएको शेयरको वितरण, आवेदन प्रक्रिया र वास्तविक लगानी सहभागिता कस्तो रहन्छ भन्ने विषय भने आगामी चरणमा स्पष्ट हुने देखिन्छ।