काठमाडौं : रसुवास्थित चिलिमे जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङमा फसेका हुन सक्ने ६ जनाको खोज तथा उद्धार कार्यमा संलग्न टोली सुरुङभित्र करिब ९० मिटर अगाडि बढेको छ। उद्धार टोलीले अब करिब २०० मिटरभित्र रहेको पावरहाउस क्षेत्रसम्म पुग्ने प्रयास गरिरहेको छ।

चिलिमे आयोजनास्थलबाट प्रतिनिधिसभा सदस्य तथा इन्जिनियर श्रीराम न्यौपानेले मंगलबार सार्वजनिक गरेको अद्यावधिकअनुसार सुरुङभित्रको पावरहाउस करिब ६० मिटर लामो, २५ मिटर अग्लो र २० मिटर चौडा रहेको छ। उद्धार टोलीले सुरुङको डिजाइन, संरचना तथा भित्रको अवस्थाको प्राविधिक अध्ययनका आधारमा पावरहाउसको माथिल्लो भागमा मानिस बस्न सक्ने खुला र सुरक्षित स्थान हुन सक्ने अनुमान गरेको छ।

न्यौपानेका अनुसार पावरहाउसको माथिल्लो भागमा चामल, पानी, चिनी, चिया तथा पर्याप्त उज्यालोका लागि प्रयोग गर्न सकिने ठूलो ब्याट्री बैंकलगायत आवश्यक सामग्री रहेको जानकारी प्राप्त भएको छ।

सुरुङको डिजाइन र लेदो मिसिएको पानीको सतहको प्राविधिक विश्लेषण गर्दा पावरहाउसको माथिल्लो भागमा कम्तीमा २ मिटरदेखि बढीमा ८ मिटरसम्म खुला स्थान रहन सक्ने देखिएको उनले बताएका छन्।

“उक्त स्थानमा भान्सासहित आवश्यक खानेपानी तथा खाद्यान्नको व्यवस्था भएकाले सबै व्यक्तिहरू त्यहाँसम्म पुगेको भए सुरक्षित अवस्थामा रहेको विश्वास गरेको छु,” न्यौपानेले भनेका छन्, “त्यस अवस्थामा सबैजनाको जीवित उद्धार गर्न सकिने उच्च आशा रहेको छ।”

भोलिसम्म एक्स्काभेटर पुर्‍याउने लक्ष्य

सुरुङभित्र थुप्रिएको लेदो, माटो र अन्य अवरोध हटाउँदै उद्धार टोली अगाडि बढिरहेको छ। उद्धार कार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउन घटनास्थलसम्म एक्स्काभेटर पुर्‍याउने तयारी भइरहेको न्यौपानेले जनाएका छन्।

उनका अनुसार भोलिसम्म एक्स्काभेटर पुग्न सक्ने पहुँचमार्ग पुर्‍याउने लक्ष्यका साथ काम भइरहेको छ र हालसम्मको प्रगति सन्तोषजनक रहेको छ।

यसअघि उद्धारका लागि सुरुङसम्म आवश्यक उपकरण पुर्‍याउन कठिनाइ भएको थियो। प्रभावित क्षेत्रमा पहुँचमार्ग क्षतिग्रस्त भएपछि उपकरण तथा जनशक्ति पुर्‍याउन वैकल्पिक उपाय अपनाइएको थियो। उद्धारका क्रममा सुरुङभित्र थुप्रिएको भारी माटो र लेदो हटाउन विशेष उपकरणको आवश्यकता परेको छ।

चिलिमेमा नेपाली तथा भारतीय टोलीसहित संयुक्त उद्धार प्रयास जारी रहेको छ। यसअघि सार्वजनिक विवरणअनुसार सुरुङभित्र थुप्रिएको माटो र लेदोका कारण उद्धार कार्य चुनौतीपूर्ण बनेको थियो भने सुरुङको भौगोलिक बनावटका कारण उपकरण परिचालन पनि जटिल रहेको छ।

‘जीवित उद्धारको उच्च आशा’

न्यौपानेले सुरुङको डिजाइन, ड्रइङ तथा अन्य प्राविधिक पक्षहरूको अध्ययनपछि पावरहाउसको माथिल्लो भाग तुलनात्मक रूपमा सुरक्षित स्थान हुन सक्ने निष्कर्षमा पुगेको बताएका छन्।

“यही विश्वासका साथ आज हामी चिलिमे जलविद्युत् आयोजनामा सुरक्षित, सफल र जीवित उद्धारको प्रतीक्षामा बसिरहेका छौँ,” उनले भनेका छन्।

चिलिमे आयोजनाको सुरुङमा ६ जना फसेको हुन सक्ने जानकारी यसअघि नै सार्वजनिक भएको थियो। उद्धार प्रयासलाई लिएर पछिल्ला दिनमा आशा बढेको छ। बाढी प्रभावित अन्य जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङबाट जीवितै उद्धार भएका घटनाले पनि चिलिमेमा जारी प्रयासप्रति आशा थपेको छ। हाल देशभरका बाढी प्रभावित जलविद्युत् सुरुङमा सम्भावित रूपमा फसेका कामदारको खोजीलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाइएको छ।

कति दिनसम्म जीवित रहन सकिन्छ ?

न्यौपानेले सुरुङभित्र फसेको अवस्थामा मानिस कति समयसम्म जीवित रहन सक्छ भन्ने विषयमा पनि आफ्नो प्राविधिक बुझाइ सार्वजनिक गरेका छन्।

उनका अनुसार पानी उपलब्ध हुनु, सुरक्षित स्थानमा रहनु र शारीरिक गतिविधि कम गरी ऊर्जा बचत गर्न सकिएमा खाना नहुँदा पनि केही समयसम्म शरीरले सञ्चित ऊर्जा प्रयोग गर्न सक्छ। तर मानिसको जीवनको सम्भावना केवल खानापानीमा मात्र निर्भर नहुने उनले बताएका छन्।

सुरुङभित्रको हावाको गुणस्तर, उपलब्ध अक्सिजन, कार्बन डाइअक्साइडको मात्रा, तापक्रम तथा व्यक्तिको स्वास्थ्य अवस्था जीवित रहने सम्भावना निर्धारण गर्ने मुख्य पक्ष रहेको उनको भनाइ छ।

विशेषगरी सुरुङभित्र हावा आवतजावत हुन नसक्ने अवस्था भए अक्सिजनको मात्रा घट्दै जाने र कार्बन डाइअक्साइड बढ्दै जाँदा गम्भीर स्वास्थ्य जोखिम उत्पन्न हुन सक्ने उनले उल्लेख गरेका छन्।

अहिले उद्धार टोलीको मुख्य लक्ष्य पावरहाउस क्षेत्रसम्म पुगेर त्यहाँ वास्तवमै सुरक्षित खुला स्थान रहेको छ वा छैन भन्ने पुष्टि गर्नु र सम्भावित रूपमा त्यहाँ पुगेका व्यक्तिहरूको अवस्थाबारे यथाशीघ्र जानकारी प्राप्त गर्नु रहेको छ।

चिलिमेमा ६ जना सुरुङभित्र फसेको आशंकाबीच उद्धार टोलीले करिब ९० मिटर दूरी पार गरिसकेको र पावरहाउस क्षेत्रसम्म पुग्ने प्रयास जारी राखेको यो पछिल्लो अद्यावधिकले जीवित उद्धारको सम्भावनाप्रति नयाँ आशा जगाएको छ।