काठमाडौं : गरिमा म्युचुअल फण्डअन्तर्गत सञ्चालित बन्दमुखी योजना ‘गरिमा समृद्धि योजना’ले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को माघ मसान्तसम्म हाइड्रोपावर क्षेत्रमा उल्लेख्य लगानी विस्तार गरेको छ । सार्वजनिक पोर्टफोलियो विवरणअनुसार योजनाले हाइड्रोपावर समूहमा मात्रै कुल २९ करोड ५८ लाख ७६ हजार ९८६ रुपैयाँ बराबरको लगानी गरेको देखिन्छ । यसले ऊर्जा क्षेत्रलाई योजनाको रणनीतिक प्राथमिकतामा राखिएको स्पष्ट संकेत गर्दछ ।

योजनाले विभिन्न उत्पादनशील तथा विस्तार चरणमा रहेका जलविद्युत् कम्पनीहरूमा सन्तुलित रूपमा लगानी गरेको छ । तुलनात्मक रूपमा उच्च लगानी गरिएको कम्पनीहरूमा आँधी खोला लघुजलविद्युत् कम्पनीमा करिब १ करोड ६५ लाख रुपैयाँ, हिम स्टार ऊर्जा कम्पनीमा १ करोड ८३ लाख रुपैयाँ, रसुवागढी हाइड्रोपावर कम्पनीमा १ करोड ३२ लाख रुपैयाँ तथा बोटी खोला जलविद्युत् कम्पनीमा १ करोड ४७ लाख रुपैयाँ बराबरको लगानी देखिन्छ । यस्तै, युनियन हाइड्रोपावर र माथिल्लो सोलु हाइड्रोपावरमा क्रमशः करिब ९० लाख र ८२ लाख रुपैयाँ लगानी गरिएको छ ।

मध्यम स्तरको लगानी सानिमा माई हाइड्रोपावर, सानिमा मिडिल तमोर, अरुण भ्याली हाइड्रोपावर, ग्रीन भेन्चर पावर, चिलिमे जलविद्युत् कम्पनी, साहस ऊर्जा, मिड सोलु हाइड्रोपावर तथा माउन्टेन इनर्जी नेपाललगायत कम्पनीहरूमा गरिएको छ । यी कम्पनीहरू उत्पादन तथा विस्तार दुवै चरणमा सक्रिय मानिन्छन् । यसले योजनाले स्थिर आम्दानी दिने कम्पनी र उच्च वृद्धि सम्भावना भएका कम्पनीबीच सन्तुलन कायम गर्न खोजेको देखिन्छ ।

रिडी पावर, सानिमा पावर, कालिन्चोक हाइड्रोपावर, अप्पर काबेली पावरजस्ता कम्पनीहरूमा पनि उल्लेख्य उपस्थिति कायम गरिएको छ । तुलनात्मक रूपमा कम लगानी बरुण हाइड्रो र सिक्लेस हाइड्रोपावरमा रहेको देखिन्छ, जसले साना परियोजनामा सीमित जोखिमसहित उपस्थिति कायम गरिएको संकेत गर्छ ।

ऊर्जा क्षेत्र नेपाली पूँजी बजारमा उच्च उतारचढाव देखिने समूहमध्ये पर्छ । मौसमी उत्पादन, प्रसारण पूर्वाधार, विद्युत् निर्यात नीति र नियामकीय व्यवस्थाले यस समूहको मूल्यमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने गर्छ । तथापि, दीर्घकालीन रूपमा जलविद्युत् क्षेत्रलाई नेपालको ऊर्जा आत्मनिर्भरता तथा निर्यात सम्भावनासँग जोडेर हेरिने भएकाले संस्थागत लगानीकर्ताको चासो निरन्तर बढिरहेको छ ।

गरिमा समृद्धि योजनाले करिब ३० करोड रुपैयाँ बराबरको लगानी हाइड्रो क्षेत्रमा विनियोजन गर्नुले पूँजीगत लाभ र लाभांश आम्दानी दुवै लक्ष्य राखिएको देखिन्छ । विविध कम्पनीमा फैलिएको पोर्टफोलियो संरचनाले एउटै आयोजनामा निर्भरता कम गर्दै जोखिम सन्तुलन गर्ने रणनीति अवलम्बन गरिएको स्पष्ट हुन्छ ।

समग्रमा, हाइड्रोपावर क्षेत्रमा गरिएको यो संरचित र विविधीकृत लगानीले योजनाको दीर्घकालीन वृद्धि रणनीतिलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। बजारको अस्थिरताबीच ऊर्जा क्षेत्रको सम्भावनामा आधारित यो लगानी दृष्टिकोणले इकाईधारकका लागि मध्यमदेखि दीर्घकालीन प्रतिफल सुनिश्चित गर्ने आधार तयार गरेको विश्लेषकहरू बताउँछन् ।