भोजपुर : ग्रामीण क्षेत्रमा विद्युत् सेवा विस्तार भएसँगै भोजपुर जिल्ला का विद्यालयहरूमा प्रविधिमैत्री शिक्षण प्रणाली सञ्चालन गर्न सहज भएको छ। केही वर्षअघिसम्म विद्युत् अभावका कारण आधुनिक शिक्षण सामग्री प्रयोग गर्न नसकेका विद्यालयहरू अहिले कम्प्युटर, प्रोजेक्टर र इन्टरनेटको प्रयोग गर्दै शिक्षण–सिकाइ प्रक्रिया अघि बढाउन थालेका छन्।

जिल्लाका दुर्गम बस्तीमा विद्युत् पुगेपछि विद्यालयहरूले डिजिटल माध्यमबाट पठनपाठन सञ्चालन गर्न थालेका हुन्। यशोधरा माध्यमिक विद्यालय का प्रधानाध्यापक ध्रुवराज रेग्मीका अनुसार प्रविधिको प्रयोगले शिक्षकलाई विषयवस्तु स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गर्न र विद्यार्थीलाई सजिलै बुझ्न मद्दत पुगेको छ।

उनका अनुसार, “ग्रामीण क्षेत्रमा विद्युत् सेवा विस्तारले शैक्षिक गतिविधि सञ्चालनमा सहज भएको छ। विद्युतीय सामग्री प्रयोग गरेर शिक्षणलाई प्रभावकारी र प्रविधिमैत्री बनाउन सकिएको छ।” इन्टरनेट सुविधा पुगेपछि सिकाइ प्रक्रिया अझ सरल र सुलभ बनेको उनको भनाइ छ।

विद्युत् विस्तारसँगै धेरै विद्यालयमा कम्प्युटर प्रयोग बढेको छ भने केही विद्यालयले प्रोजेक्टरमार्फत भिडियो तथा प्रस्तुतिका माध्यमबाट कक्षा सञ्चालन गर्न थालेका छन्। शिक्षकहरूका अनुसार प्रविधिको प्रयोगले विद्यार्थीको सिकाइप्रति रुचि बढेको देखिएको छ।

पहिले पाठ्यपुस्तकमै सीमित परम्परागत शिक्षण पद्धति प्रचलित रहेकोमा अहिले डिजिटल सामग्री, शैक्षिक भिडियो र अनलाइन स्रोतहरूको प्रयोग बढ्दै गएको छ। यसले शिक्षणलाई प्रभावकारी, सहज र विद्यार्थीकेन्द्रित बनाउन सहयोग पुगेको सरोकारवालाको भनाइ छ।

विद्यार्थीहरू पनि प्रविधिमार्फत अध्ययन गर्दा पढाइ अझ रोचक र बुझ्न सजिलो भएको बताउँछन्। पुस्तकमा मात्र सीमित ज्ञान अहिले तस्बिर, भिडियो र प्रस्तुतीकरणबाट सिक्न पाइँदा सिकाइ प्रक्रिया प्रभावकारी बनेको उनीहरूको अनुभव छ।

यद्यपि जिल्लाका सबै विद्यालयमा अझै समान रूपमा प्रविधिमैत्री शिक्षण प्रणाली लागू हुन सकेको छैन। केही दुर्गम क्षेत्रका विद्यालयमा इन्टरनेट पहुँच र आवश्यक उपकरणको अभाव चुनौतीकै रूपमा रहेको छ।

स्थानीय तह तथा सरोकारवाला निकायले आवश्यक उपकरण उपलब्ध गराउने र शिक्षकलाई प्रविधि प्रयोगसम्बन्धी तालिम दिने कार्यलाई प्राथमिकतामा राखेका छन्।

विद्युत् विस्तारसँगै ग्रामीण क्षेत्रमा शिक्षाको गुणस्तर सुधार हुँदै गएको स्पष्ट संकेत भोजपुरमा देखिएको छ। प्रविधिको पहुँचले शैक्षिक असमानता घटाउन सहयोग पुर्‍याए पनि पूर्वाधार र सीप विकासमा अझै लगानी आवश्यक छ।

दीर्घकालीन रूपमा इन्टरनेट पहुँच, उपकरण व्यवस्थापन र शिक्षक प्रशिक्षणलाई सुदृढ गर्न सके ग्रामीण विद्यार्थीले पनि शहरी स्तरकै आधुनिक शिक्षण प्रणालीबाट लाभ लिन सक्ने सम्भावना बढ्दै जानेछ।