काठमाडौं : काठमाडौं उपत्यकासहित देशका विभिन्न भूभागमा तुवाँलो बढ्दा आकाश धुम्मिएको छ । पछिल्ला केही दिनदेखि मौसम पूर्ण रूपमा खुल्न नसक्दा देशभर वायुप्रदूषणको स्तर उच्च बनेको छ ।

विशेषगरी देशको पूर्वी क्षेत्रमा वायुमण्डलमा अत्यधिक प्रदूषण जमेको देखिएको छ । यही कारण काठमाडौं विश्वकै सबैभन्दा प्रदूषित शहरहरूको शीर्ष १० सूचीभित्र परेको छ । हावाको गुणस्तर मापन गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय संस्था क्ष्त्तब्ष्च का अनुसार विश्वकै प्रदूषित शहरहरूको सूचीमा काठमाडौं दोस्रो स्थानमा पुगेको छ ।

हाल काठमाडौंको हावाको गुणस्तर सूचकाङ्क (एयर क्वालिटी इन्डेक्स) १८४ भन्दा माथि पुगेको छ । काठमाडौंको शंखपार्क क्षेत्रमा मात्रै १६७ इन्डेक्स मापन गरिएको छ । काठमाडौंसँगै इलाम पनि प्रदूषित शहरहरूको सूचीमा परेको छ । त्यस्तै देउखुरी (दाङ), भैसेपाटी, भक्तपुर, रत्नपार्क, खुमलटार र कीर्तिपुर क्षेत्रमा प्रदूषणको मात्रा उच्च रहेको छ ।

सामान्यतया एयर क्वालिटी इन्डेक्स ० देखि ६० सम्मको अवस्थालाई राम्रो मानिन्छ । तर अहिले यी अधिकांश स्थानमा सूचकाङ्क १६० भन्दा माथि पुगेको छ, जसलाई स्वास्थ्यका दृष्टिले जोखिमपूर्ण मानिन्छ ।

जलवायु तथा विपद् विज्ञ धर्मराज उप्रेती का अनुसार अहिले विराटनगरमा पनि प्रदूषणको स्तर अत्यधिक बढेको छ । उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत जानकारी दिँदै विराटनगरमा एयर क्वालिटी इन्डेक्स ६०७ पुगेको उल्लेख गरेका छन्, जसलाई अत्यन्त घातक अवस्था मानिन्छ ।

उनका अनुसार भारतको द्यष्जबच लगायत आसपासका क्षेत्रमा बढेको प्रदूषणको असर नेपालमा समेत परेको हो ।

स्वास्थ्य जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै उनले अत्यावश्यक कामबाहेक बाहिर ननिस्कन, बाहिरी हिँडडुल कम गर्न तथा मास्क प्रयोग गर्न सुझाव दिएका छन् । साथै काठमाडौंमा प्रदूषणका साथै बादलले आकाश ढाकेकाले झन् अँध्यारो देखिएको पनि उनले बताएका छन् ।