काठमाडौं : कुलेखानी जलाशयमा २०८३ असार ९ गते बिहान पानीको प्रवाह तीव्र रूपमा बढेको देखिएको छ। कुलेखानी पहिलो जलविद्युत् केन्द्रको ‘जलाशयको पानीको सन्तुलन तथा भित्रिने पानीको प्रवाह गणना विवरण’ (रिजभ्वार्यर वाटर ब्यालेन्स एण्ड इनफ्लो क्यालकुलेशन सिट )  अनुसार त्यस दिन जलाशयमा भित्रिने पानीको प्रवाह बिहान ११ बजे ९५.५८ घनमिटर प्रतिसेकेन्डसम्म पुगेको थियो।

अभिलेखअनुसार असार ९ गते राति १२ बजे जलाशयमा भित्रिने पानीको प्रवाह १३.३४ घनमिटर प्रतिसेकेन्ड थियो। बिहान ६ बजे यो बढेर ४०.५४ घनमिटर प्रतिसेकेन्ड पुगेको थियो। त्यसपछि पनि पानीको प्रवाह तीव्र रूपमा बढ्दै गएको देखिन्छ।

बिहान ८ बजे जलाशयमा भित्रिने पानीको प्रवाह ६७.८९ घनमिटर प्रतिसेकेन्ड, ९ बजे ८४.४२ घनमिटर प्रतिसेकेन्ड र १० बजे ९५.५८ घनमिटर प्रतिसेकेन्ड पुगेको अभिलेखमा उल्लेख छ।

त्यसको एक घण्टापछि अर्थात् ११ बजे पानीको प्रवाह ९५.५८ घनमिटर प्रतिसेकेन्ड पुगेको थियो। त्यसपछि भने क्रमशः घट्दै गएको देखिन्छ। १२ बजे ७९.४९, १३ बजे ६८.५८, १४ बजे ६३.१४, १५ बजे ५२.१३, १६ बजे ४६.६२, १७ बजे ४६.६६, १८ बजे ४१.१३ र २० बजे ४१.१३ घनमिटर प्रतिसेकेन्ड पानी जलाशयतर्फ आएको गणना गरिएको छ।

२० घण्टामा जलाशयको सतह १.३१ मिटर बढ्यो

पानीको प्रवाह बढेसँगै कुलेखानी जलाशयको पानीको सतह पनि बढेको छ। असार ९ गते राति १२ बजे जलाशयको पानीको सतह १,५२२.२० मिटर थियो। २० घण्टापछि अर्थात् राति ८ बजे यो बढेर १,५२३.५१ मिटर पुगेको छ। यस अवधिमा जलाशयको पानीको सतह १.३१ मिटरले बढेको देखिन्छ।

त्यसैगरी, राति १२ बजे जलाशयमा सञ्चित पानी ६८.८८ घनमिटर थियो। राति ८ बजेसम्म यो बढेर ७१.४७ घनमिटर पुगेको छ। अर्थात् उक्त २० घण्टाको अभिलेख अवधिमा जलाशयमा सञ्चित पानी २.५९ मिलियन घनमिटर अर्थात् २५ लाख ९० हजार घनमिटरले बढेको देखिन्छ।

टर्बाइनबाट भने १३.३३ घनमिटर प्रतिसेकेन्ड पानी

जलाशयमा पानी भित्रिने प्रवाह उल्लेख्य रूपमा बढे पनि विद्युत् उत्पादनका लागि टर्बाइनबाट प्रयोग भइरहेको पानीको मात्रा भने तुलनात्मक रूपमा कम देखिन्छ।

अभिलेखअनुसार टर्बाइनबाट औसत १३.३३ घनमिटर प्रतिसेकेन्ड पानी प्रवाह भइरहेको थियो। दैनिक टर्बाइन फ्लो भोल्युम ०.९१ hm³ उल्लेख गरिएको छ।

त्यस्तै, स्पिलवेबाट गएको पानीको मात्रा ०.९६ hm³ रहेको अभिलेखमा उल्लेख छ।

कुलेखानी पहिलोको अभिलेखमा उक्त अवधिका लागि जलाशयमा भित्रिने पानीको औसत प्रवाह ४९.३३ घनमिटर प्रतिसेकेन्ड रहेको पनि उल्लेख छ।

यसले जलाशयमा भित्रिएको पानीको मात्रा र विद्युत् उत्पादनका लागि टर्बाइनबाट प्रयोग भएको पानीको मात्राबीच ठूलो अन्तर रहेको देखाउँछ। पानीको प्रवाह बढ्दै गएपछि जलाशयमा पानी सञ्चित हुने क्रम पनि बढेको तथ्यांकले देखाएको छ।

बिहान केही घण्टामै पानीको प्रवाह तीव्र

यो अभिलेखको सबैभन्दा उल्लेखनीय पक्ष बिहान पानीको प्रवाहमा आएको तीव्र वृद्धि हो। राति १२ बजे १३.३४ घनमिटर प्रतिसेकेन्ड रहेको पानीको प्रवाह बिहान ६ बजे ४०.५४ घनमिटर प्रतिसेकेन्ड पुगिसकेको थियो। त्यसपछि चार घण्टामै यो बढेर १० बजे ८४.४२ घनमिटर प्रतिसेकेन्ड र ११ बजे ९५.५८ घनमिटर प्रतिसेकेन्ड पुगेको हो। त्यसपछि पानीको प्रवाह घट्दै गएको देखिन्छ।

पूर्ण २४ घण्टाको तथ्यांक भने छैन

तर उपलब्ध अभिलेखमा राति ९ बजेपछि जलाशयको पानीको सतह, सञ्चित पानी र पानीको प्रवाहको विवरण भरिएको छैन। त्यसैले यही अभिलेखका आधारमा असार ९ गतेको पूर्ण २४ घण्टामा जलाशयमा कति पानी पस्यो भन्ने निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन।

उपलब्ध तथ्यांकले भने २० घण्टाको अवधिमा जलाशयको पानीको सतह १.३१ मिटर बढेको, सञ्चित पानी २.५९ मिलियन घनमिटरले बढेको र जलाशयमा भित्रिने पानीको प्रवाह ९५.५८ घनमिटर प्रतिसेकेन्डसम्म पुगेको देखाउँछ।

कुलेखानी जलाशयमा असार ९ गते पानीको अवस्था

नोट: ९५.५८ m³/s पानीको प्रवाह बिहान ११ बजे पुगेको थियो। उपलब्ध विवरणमा राति ९ बजेपछि पानीको सतह, सञ्चित पानी र भित्रिने पानीको घण्टागत तथ्यांक छैन।

स्रोत : कुलेखानी पहिलो जलविद्युत् केन्द्र, Reservoir Water Balance & Inflow Calculation Sheet, २०८३/०३/०९।