काठमाडौं : दैलेख जिल्लामा निर्माणाधीन ४ मेगावाट क्षमताको अपर लोहोरे साना जलविद्युत् आयोजना विकास गरिरहेको अपर लोहोरे खोला हाइड्रोपावर कम्पनी लिमिटेड (ULHC) ले ७६ करोड ४७ लाख रुपैयाँ बराबरको राइट सेयर निष्काशन गर्ने तयारी गरेको छ। कम्पनीले १:१.५ अनुपातमा प्रतिकित्ता १०० रुपैयाँ दरले ७६ लाख ४७ हजार ६० कित्ता राइट सेयर जारी गर्ने निर्णय गरेको हो। यस प्रयोजनका लागि निक एशिया क्यापिटल लिमिटेडसँग निष्काशन तथा बिक्री प्रबन्धकका रूपमा द्विपक्षीय सम्झौता भइसकेको छ।

आयोजना : निर्माणको उन्नत चरणमा

अपर लोहोरे साना जलविद्युत् आयोजना लोहोरे खोलाको माथिल्लो भागमा विकास भइरहेको नदी प्रवाही (Run-of-River) प्रकृतिको आयोजना हो। १९९.११ मिटर ग्रस हेड र २.५ घनमिटर प्रति सेकेन्ड डिजाइन डिस्चार्जमा आधारित यो आयोजना ४ मेगावाट क्षमतामा डिजाइन गरिएको छ।

हिले गाउँस्थित डाइभर्सन वेयरमार्फत पानी मोडेर करिब २८२५ मिटर लामो स्टिल प्रेशर पाइपबाट श्याउली बजारस्थित अर्ध-सतही पावरहाउसमा पुर्‍याइने संरचना रहेको छ। आयोजनाको पिपिए नेपाल विद्युत् प्राधिकरणसँग सम्पन्न भइसकेको छ भने वित्तीय व्यवस्थापन राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकमार्फत गरिएको छ। आयोजना पछिल्लो तीन वर्षदेखि निर्माणाधीन अवस्थामा रहेको छ।

वित्तीय अवस्था : राजस्व सुरु नभएको, तर तरलता सन्तोषजनक

३१ चैत २०८१ सम्मको त्रैमासिक (unaudited) वासलातअनुसार कम्पनीको कुल सम्पत्ति १ अर्ब २३ करोड रुपैयाँ रहेको छ। यसमध्ये करिब ९७ करोड रुपैयाँ “Capital Work in Progress” शीर्षकमा देखिएको छ, जसले आयोजना अझै व्यावसायिक सञ्चालन (COD) मा नपुगेको स्पष्ट गर्छ।

कम्पनीको शेयर पूँजी ५० करोड ९८ लाख रुपैयाँ छ भने कुल इक्विटी करिब ५० करोड रुपैयाँ हाराहारीमा रहेको छ। दीर्घकालीन ऋण करिब ५६ करोड ७५ लाख रुपैयाँ रहेको छ। Debt-Equity अनुपात करिब १.४६ रहेको छ, जुन निर्माण चरणका जलविद्युत् आयोजनाका लागि मध्यम स्तरको मानिन्छ।

आय-व्यय विवरणअनुसार कम्पनीले हालसम्म सञ्चालन आम्दानी सुरु गरेको छैन। चालु आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमाससम्म करिब १४ लाख रुपैयाँ घाटा देखिएको छ। घाटा मुख्यतः प्रशासनिक र अवमूल्यन खर्चका कारण हो।

यद्यपि चालु सम्पत्ति २१ करोड रुपैयाँ र चालु दायित्व १६ करोड रुपैयाँ रहेकोले Current Ratio करिब १.२८ देखिन्छ, जसले अल्पकालीन भुक्तानी क्षमता सन्तोषजनक रहेको संकेत गर्छ।

एजीएम रिपोर्ट सार्वजनिक नभएको प्रश्न

राइट सेयर निष्काशन प्रक्रिया अघि बढाइरहँदा कम्पनीले हालसम्म आफ्नो वार्षिक साधारणसभा (AGM) प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको छैन। लगानीकर्ताका लागि एजीएम प्रतिवेदनले कम्पनीको वार्षिक कार्यसम्पादन, लेखापरीक्षण निष्कर्ष, रणनीति तथा जोखिम मूल्यांकन बुझ्न महत्वपूर्ण आधार प्रदान गर्छ।

वार्षिक प्रतिवेदन सार्वजनिक नगरी र सीमित त्रैमासिक विवरणको आधारमा पूँजी संकलनमा जानुले पारदर्शिता सम्बन्धी प्रश्न उठाएको छ।

७६ करोड राइट सेयर किन?

कम्पनीले ७६ करोड ४७ लाख रुपैयाँ बराबरको राइट सेयर जारी गरी पूँजी संरचना सुदृढ गर्ने लक्ष्य राखेको देखिन्छ। उक्त रकम परियोजना निर्माण सम्पन्न गर्न, कार्यशील पूँजी व्यवस्थापन गर्न वा ऋण संरचना सन्तुलन गर्न प्रयोग हुन सक्छ। पूँजी वृद्धि सफल भए Debt-Equity अनुपात घट्ने र वित्तीय जोखिम केही कम हुने सम्भावना रहन्छ।

तर परियोजना प्रगति, लागत वृद्धि, सम्भावित COD र भविष्यको नगद प्रवाहबारे स्पष्ट विवरण सार्वजनिक नभएसम्म लगानीकर्ताका लागि पूर्ण मूल्यांकन गर्न कठिन हुनेछ।

लगानीकर्ताका लागि के संकेत?

अपर लोहोरे आयोजना प्राविधिक रूपमा सम्भाव्य, पिपिए सम्पन्न र मध्यम ऋण संरचनायुक्त आयोजना भए पनि अझै राजस्व सुरु नभएको अवस्थामा छ। यसले कम्पनीलाई “निर्माण चरणको मध्यम जोखिम” श्रेणीमा राख्छ।

राइट सेयरले पूँजी आधार बलियो बनाउन सक्छ, तर लगानीकर्ताले निम्न प्रश्नको उत्तर खोज्नुपर्ने देखिन्छ:

• आयोजना कति प्रतिशत सम्पन्न भयो?
• COD कहिले सम्भावित छ?
• लागत अनुमानभन्दा कति अन्तर छ?
• ऋण सेवा क्षमता कस्तो रहनेछ?

निष्कर्ष

अपर लोहोरे साना जलविद्युत् आयोजना अहिले निर्णायक मोडमा छ। ७६ करोड रुपैयाँको राइट सेयर कम्पनीका लागि अवसर पनि हुन सक्छ र परीक्षा पनि। परियोजना समयमै सञ्चालनमा आएमा दीर्घकालीन आम्दानी सम्भावना बलियो हुन सक्छ। तर पारदर्शिता र पूर्ण वित्तीय खुलासाको अभावले लगानीकर्तालाई सतर्क रहन संकेत गर्छ।

अब कम्पनीले विस्तृत वार्षिक प्रतिवेदन र परियोजना प्रगति स्पष्ट रूपमा सार्वजनिक गरेपछि मात्र राइट सेयरमा लगानीबारे अन्तिम निर्णय गर्नु उपयुक्त देखिन्छ।