काठमाडौं  : नेपाल विद्युत् प्राधिकरण (NEA) ले आज सार्वजनिक गरेको विद्युत् आपूर्ति-माग सम्बन्धी तथ्यांकले देशको कुल विद्युत् खपतमा आयातको हिस्सा अझै उच्च रहेको देखाएको छ। आज कुल विद्युत् माग ३८ हजार १७९ मेगावाट-घण्टा, अर्थात् ३ करोड ८१ लाख ७९ हजार युनिट पुगेको छ।

यस कुल मागमध्ये भारतबाट आयात गरिएको विद्युत् १० हजार ५२ मेगावाट-घण्टा, अर्थात् १ करोड ५ हजार २ हजार युनिट रहेको छ, जुन कुल मागको करिब २६.३ प्रतिशत हो। यसले आन्तरिक उत्पादन बढे पनि माग धान्न आयात अपरिहार्य बनेको संकेत गर्छ।

आन्तरिक उत्पादनको योगदान

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले आफ्ना आयोजनाबाट आज ५ हजार ३२५ मेगावाट-घण्टा ( ५३ लाख २५ हजार युनिट ) विद्युत् उत्पादन गरेको छ, जुन कुल मागको १३.९ प्रतिशत हो।

प्राधिकरणका सहायक कम्पनीहरूबाट ५ हजार ८१४ मेगावाट-घण्टा ( ५८ लाख १४ हजार युनिट ) विद्युत् प्राप्त भएको छ, जसको हिस्सा १५.२ प्रतिशत रहेको छ।

यसैगरी, निजी क्षेत्रका जलविद्युत् उत्पादक (IPP) बाट १६ हजार ७०८ मेगावाट-घण्टा, अर्थात् १ करोड ६७ लाख ८ हजार युनिट विद्युत् आपूर्ति भएको छ। यो कुल मागको करिब ४३.८ प्रतिशत हो, जुन सबैभन्दा ठूलो योगदान हो।

निजी क्षेत्र निर्णायक, तर मौसमी चुनौती यथावत्

तथ्यांकले देखाएअनुसार नेपालको आन्तरिक विद्युत् आपूर्तिमा निजी क्षेत्रको भूमिका निर्णायक बन्दै गएको छ। तर अधिकांश आयोजना नदीको बहावमा आधारित भएकाले सुख्खा मौसममा उत्पादन घट्ने समस्या कायमै छ, जसले आयात निर्भरता बढाउँछ।

पिक डिमान्ड उच्च

आजको कुल पिक डिमान्ड २ हजार ५१ मेगावाट पुगेको छ। पिक समयमा आन्तरिक उत्पादनले मात्र आपूर्ति धान्न नसक्दा आयातको सहारा लिनुपर्ने अवस्था दोहोरिरहेकै छ।

ऊर्जा विज्ञहरूका अनुसार औद्योगिकीकरण, शहरीकरण र विद्युतीय सवारीसाधनको प्रयोग बढ्दै जाँदा विद्युत् माग तीव्र रूपमा वृद्धि भइरहेको छ। यस्तो अवस्थामा जलाशययुक्त जलविद्युत् आयोजना, माग व्यवस्थापन, तथा ऊर्जा व्यापारमा दीर्घकालीन रणनीति नबनाएसम्म आयात निर्भरता घटाउन कठिन हुने देखिन्छ।

आजको तथ्यांकले नेपालको विद्युत् क्षेत्रमा निजी क्षेत्रको योगदान बलियो बन्दै गएको भए पनि कुल खपतको एक चौथाइभन्दा बढी अझै आयातमै निर्भर रहेको स्पष्ट चित्र प्रस्तुत गरेको छ।