काठमाडौं : रिज लाइन इनर्जी लिमिटेडको प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (IPO) मा लगानीकर्ताको उल्लेख्य आकर्षण देखिएको छ। कम्पनीले सर्वसाधारणका लागि खुला गरेको २ करोड ९६ लाख ३७ हजार ३०० कित्ता शेयरका लागि कुल २६ लाख ६४ हजार ७१२ आवेदकबाट आवेदन परेको छ। आवेदन संख्या जारी परिमाणको करिब २५.१२ गुणा बढी हुनुले जलविद्युत् क्षेत्रमा लगानीकर्ताको चासो अझै उच्च रहेको संकेत गरेको छ।

कम्पनीको साधारण सभाले पारित गरेकाे नाफा-नोक्सान विवरण हेर्दा याे कम्पनीकाे वित्तीय अवस्था कस्तो छ ? यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ:

रिज लाइन इनर्जी लिमिटेडले आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को वित्तीय विवरण सार्वजनिक गर्दै आफूलाई उत्पादन चरणमा स्थिर र नाफामुखी जलविद्युत् कम्पनीका रूपमा स्थापित गरेको संकेत दिएको छ। पूर्ण वर्ष व्यावसायिक उत्पादन सञ्चालनपछि कम्पनीको आम्दानी उल्लेख्य रूपमा बढेको छ, जसले सम्भावित प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (IPO) का लागि आधार तयार भएको विश्लेषण गरिएको छ।

कम्पनीले गत आर्थिक वर्षमा विद्युत् बिक्रीबाट करिब २९ करोड ७५ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा झन्डै दोब्बरभन्दा बढी वृद्धि हो। यसले परियोजना पूर्ण क्षमतामा सञ्चालनमा गएको वा उत्पादन स्थिर बनेको देखाउँछ। जलविद्युत् कम्पनीहरूको प्रकृतिअनुसार सञ्चालन खर्च तुलनात्मक रूपमा न्यून हुने हुँदा कम्पनीले करिब २७ करोड ७६ लाख रुपैयाँ सकल नाफा कमाएको छ। सकल नाफा मार्जिन ९० प्रतिशतभन्दा माथि रहनु यस क्षेत्रका लागि सकारात्मक संकेत मानिन्छ।

सञ्चालन खर्चतर्फ प्रशासनिक तथा कर्मचारी लाभसम्बन्धी खर्च नियन्त्रणमै देखिन्छ। यद्यपि, ठूलो पूँजीगत संरचना भएका कारण करिब ७ करोड रुपैयाँ बराबरको मूल्यह्रास (Depreciation) देखिएको छ, जुन दीर्घकालीन जलविद्युत् आयोजनामा स्वाभाविक मानिन्छ। सञ्चालन नाफा करिब १८ करोड ५५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ, जसले कम्पनीको आधारभूत व्यवसायिक क्षमता बलियो रहेको पुष्टि गर्छ।

तर, वित्तीय संरचनामा ऋणको हिस्सा अझै उल्लेख्य भएकाले करिब १० करोड ९६ लाख रुपैयाँ वित्तीय लागत व्यहोर्नु परेको छ। ऋणको ब्याज भार उच्च भए पनि सञ्चालन नाफाले ब्याज खर्च धान्न सक्ने अवस्था देखिएको छ। यस आधारमा ब्याज आवरण अनुपात (Interest Coverage Ratio) करिब १.७ गुणा पुगेको अनुमान छ, जुन स्वीकार्य भए पनि थप सुधारको सम्भावना रहेको सूचक हो।

सबै खर्च समायोजनपछि कम्पनीले कर अघिको नाफा करिब ७ करोड ३२ लाख रुपैयाँ आर्जन गरेको छ। कर दायित्व नदेखिनुले सम्भवतः कर छुट (Tax Holiday) वा अघिल्लो वर्षको हानी समायोजनको सुविधा उपयोग भइरहेको संकेत गर्छ। अन्ततः कम्पनीले वर्षको खुद नाफा पनि करिब ७ करोड ३२ लाख रुपैयाँ कायम राखेको छ। कुल इक्विटीको तुलनामा प्रतिफल (ROE) करिब ६ प्रतिशत हाराहारीमा देखिन्छ, जुन उत्पादन सुरु भएको प्रारम्भिक वर्षका लागि सन्तोषजनक मान्न सकिन्छ।

IPO सम्भावनाको दृष्टिले हेर्दा कम्पनी अब निर्माण जोखिमबाट बाहिर निस्केर सञ्चालन जोखिममा प्रवेश गरिसकेको छ। स्थिर आम्दानी प्रवाह, उच्च सकल नाफा मार्जिन र सकारात्मक नगद प्रवाहले सार्वजनिक लगानी आकर्षित गर्ने आधार तयार भएको देखिन्छ। तथापि, दीर्घकालीन रूपमा शेयरधनी प्रतिफल आकर्षक बनाउन ऋण क्रमशः घटाउँदै ब्याज भार कम गर्नु र नाफा वृद्धिलाई निरन्तरता दिनु आवश्यक हुनेछ।

जलविद्युत् क्षेत्रमा प्रारम्भिक वर्षहरूमा उच्च वित्तीय लागतका कारण खुद नाफा सीमित देखिए पनि ऋण परिशोधन हुँदै जाँदा नाफा तीव्र गतिमा बढ्ने सम्भावना रहन्छ। यस सन्दर्भमा रिज लाइन इनर्जी आगामी वर्षहरूमा नाफा विस्तार गर्ने चरणमा प्रवेश गर्न सक्ने आकलन गर्न सकिन्छ।

समग्रमा हेर्दा कम्पनी वित्तीय रूपमा सञ्चालन स्थायित्व हासिल गरिसकेको, आम्दानी वृद्धि देखिएको र नाफा कायम राख्न सफल अवस्थामा रहेको देखिन्छ। यदि नियामकीय स्वीकृति, पूँजी संरचना र बजार समयअनुकूल रहेमा रिज लाइन इनर्जी लिमिटेड निकट भविष्यमै IPO मार्फत सर्वसाधारणमा प्रवेश गर्ने अवस्थामा देखिएको छ।

अबको प्रश्न भनेको कम्पनीले आफ्नो वित्तीय प्रदर्शनलाई निरन्तर वृद्धि र ऋण व्यवस्थापनमा कति प्रभावकारी ढंगले रूपान्तरण गर्न सक्छ भन्नेमा निर्भर रहनेछ।