काठमाडौँ : राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयको ‘नेपाल बहुसूचक सर्वेक्षण २०८१/८२’ अनुसार नेपालमा आधारभूत सेवाको पहुँच उल्लेखनीय रूपमा बढे पनि खानेपानीको गुणस्तर र सरसफाइमा अझै चुनौती देखिएको छ ।

प्रतिवेदन अनुसार ९६.७ प्रतिशत घरपरिवारमा विद्युत् सेवाको पहुँच पुगेको छ । प्रदेशगत रूपमा गण्डकी प्रदेशमा विद्युत् पहुँच सबैभन्दा बढी ९९.५ प्रतिशत रहेको छ भने कर्णाली प्रदेशमा सबैभन्दा कम ८०.८ प्रतिशत घरपरिवारमा मात्र विद्युत् सुविधा उपलब्ध छ ।

टेलिफोन सेवातर्फ ९५.५ प्रतिशत घरपरिवारमा स्थिर वा मोबाइल टेलिफोनको पहुँच रहेको छ । बागमती प्रदेशमा सबैभन्दा बढी ९७.१ प्रतिशत घरपरिवारमा टेलिफोन सुविधा पुगेको छ भने सुदूरपश्चिम प्रदेशमा यो दर सबैभन्दा कम ९२.६ प्रतिशत रहेको छ । साथै, प्रत्येक पाँचमध्ये चार घरपरिवार (८२ प्रतिशत) ले इन्टरनेट सुविधा भएको उपकरण प्रयोग गर्ने गरेको सर्वेक्षणले देखाएको छ ।

खानेपानीतर्फ हेर्दा ९८.२ प्रतिशत जनसङ्ख्याले सुधारिएको खानेपानी स्रोत प्रयोग गरिरहेका छन् । तर, ६०.४ प्रतिशत घरपरिवारको पिउने पानीमा जीवाणु फेला परेको तथ्यले पानीको गुणस्तर अझै गम्भीर चुनौती बनेको देखिन्छ ।

सरसफाइमा भने सुधार देखिएको छ । ९२.४ प्रतिशत घरपरिवारले सुधारिएको चर्पी प्रयोग गरिरहेका छन् भने ८६.४ प्रतिशत घरपरिवारमा हात धुने सुविधा उपलब्ध रहेको छ ।

स्वास्थ्य सुरक्षाको दृष्टिले भने स्वास्थ्य बिमामा आबद्ध हुने दर न्यून रहेको छ । १५ देखि ४९ वर्ष उमेर समूहका १७.८ प्रतिशत महिला र १९.६ प्रतिशत पुरुष मात्र स्वास्थ्य बिमामा आबद्ध रहेका छन् ।