काठमाडौं – नेपालको निजी जलविद्युत् क्षेत्रमा नयाँ शक्ति–सन्तुलन बनाउने गरी ग्रीन भेन्चर्स लिमिटेडले कालीगण्डकी गर्ज हाइड्रोपावर लिमिटेडको ५१ प्रतिशत सेयर खरिद गरेको छ । यससँगै कम्पनीले आयोजनाको बहुमत स्वामित्व लिनुका साथै सञ्चालन र वित्तीय व्यवस्थापनमा प्रमुख भूमिका खेल्ने अवस्था आएको छ ।

३० मेगावाट क्षमताको आयोजना

म्याग्दी जिल्लामा अवस्थित कालीगण्डकी गर्ज आयोजनाको क्षमता करिब ३० मेगावाट छ । बहुमत सेयर खरिदसँगै ग्रीन भेन्चर्सले यसलाई आफ्नो उत्पादन पोर्टफोलियोमा समावेश गर्दै ऊर्जा बजारमा उपस्थितिलाई बलियो बनाएको छ ।

लगानीकर्ताको रणनीति

हाल नेपालमा जलविद्युत् परियोजनामा लगानी विस्तार गर्न अधिग्रहण (Acquisition) र साझेदारी (Partnership) दुवैलाई प्राथमिकता दिइएको पाइन्छ । ग्रीन भेन्चर्सले पछिल्ला वर्षहरूमा मध्यम क्षमताका आयोजनामा निरन्तर लगानी गर्दै आएको छ । तर, कालीगण्डकी गर्जमा बहुमत सेयर लिँदै कम्पनीले आफ्नो उपस्थितिलाई थप रणनीतिक रूपमा विस्तार गरेको देखिन्छ ।

सम्भावित प्रभाव

• विद्युत् आपूर्ति: ३० मेगावाटको योगदान राष्ट्रिय ग्रिडमा थपिनेछ ।
• स्थानीय लाभ: म्याग्दीमा रोजगारी, कर राजस्व र पूर्वाधार विकासमा प्रत्यक्ष असर पर्नेछ ।
• बजार प्रतिस्पर्धा: अन्य निजी क्षेत्रका कम्पनीहरू पनि अधिग्रहण वा साझेदारीतर्फ आकर्षित हुने सम्भावना छ ।

नियामकीय प्रक्रिया

नेपालमा कुनै पनि जलविद्युत् कम्पनीको सेयर खरिद–विक्री प्रक्रिया प्रचलित कम्पनी ऐन, २०६३, धितोपत्र ऐन, २०६३, र नेपाल धितोपत्र बोर्डको नियमावली अनुसार सम्पन्न गर्नुपर्छ ।

• सूचीबद्ध (Listed) कम्पनी भए धितोपत्र बोर्ड र नेप्सेको स्वीकृति आवश्यक हुन्छ ।
• गैर-सूचीबद्ध (Unlisted) कम्पनी भए भने उद्योग मन्त्रालय, ऊर्जा मन्त्रालय र नेपाल विद्युत् प्राधिकरण (PPA सम्झौता भएमा) को जानकारी/स्वीकृति लिइनुपर्छ ।
• विदेशी लगानी संलग्न भए नेपाल राष्ट्र बैंक र औद्योगिक लगानी बोर्ड समेतको अनुमति आवश्यक हुन्छ ।

कालीगण्डकी गर्ज हाइड्रोपावर लिमिटेड गैर-सूचीबद्ध कम्पनी भएकाले यसको ५१% सेयर खरिद प्रक्रिया कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय र सम्बन्धित नियामक निकायमार्फत विधिवत रूपमा दर्ता गरिएको बुझिएको छ ।