काठमाडौँ : म्याग्दीमा निर्माणाधीन १३२ केभी क्षमताको डाडाखेत–राहुघाट प्रसारण लाइन आयोजनाका लागि सामुदायिक तथा राष्ट्रिय वन क्षेत्र प्रयोग गर्न दिने मन्त्रिपरिषद्को निर्णय दुई वर्षपछि कार्यान्वयनमा आएको छ ।

मालिका गाउँपालिका–७ डाडाखेतदेखि रघुगङ्गा गाउँपालिका–३ अम्बाङसम्म २५ किलोमिटर दूरीमा निर्माण भइरहेको प्रसारण लाइनका लागि ‘राइट अफ वे’ तथा टावर निर्माण प्रयोजनका लागि २५.६२ हेक्टर वन क्षेत्र प्रयोग गर्न २०८० फागुन ६ गते मन्त्रिपरिषद्ले स्वीकृति दिएको थियो ।

तर, स्वीकृतिपछि पनि वन कटान आदेश नआउँदा आयोजना निर्माण प्रभावित बनेको थियो । आयोजना प्रमुख रोशन अग्रवालका अनुसार डिभिजन वन कार्यालयबाट गत शुक्रबार मात्रै कटान आदेश प्राप्त भएपछि रोकिएको कामले गति लिएको छ ।

“कटान आदेश नपाउँदा वन क्षेत्रमा तार तान्ने काम रोकिएको थियो,” उनले भने, “अब निर्माणकार्य तीव्र बनाइएको छ ।”

आयोजनास्थलमा तीन हजार ९३६ वटा रुख रहेका छन् । प्रसारण लाइनका कुल ८२ वटा टावरमध्ये ४० वटा वन क्षेत्रमा र ४२ वटा निजी जग्गामा निर्माण भइरहेका छन् । वन क्षेत्र प्रयोग गरेबापत आयोजनाले २०८१ असोजमै ५०४ रोपनी जग्गा खरिद गरी बिरुवा हुर्काउन पहिलो किस्ताको रकम उपलब्ध गराइसकेको जनाएको छ ।

डिभिजन वन कार्यालयका प्रमुख वसन्तकेशव अधिकारीले स्वीकृत रुख पहिचानका लागि स्थलगत अनुगमन आवश्यक परेकाले कटान आदेश दिन ढिलाइ भएको बताए । 

म्याग्दी र राहुघाट बेसिनका जलविद्युत् आयोजनाबाट उत्पादन हुने विद्युत् राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा जोड्न निर्माण भइरहेको यो आयोजनाको हालसम्म ८० प्रतिशत भौतिक प्रगति भएको छ ।

प्रसारण लाइन र सबस्टेशन निर्माणका लागि सन् २०२१ डिसेम्बर ३१ मा रु ३ अर्ब ५७ करोडमा लार्सन एन्ड टुयुब्रो लिमिटेडसँग ठेक्का सम्झौता गरिएको थियो ।

निर्माण अवधि पटक–पटक थपिँदै हाल तेस्रोपटक २०२६ मे १६ सम्म म्याद कायम गरिएको छ । वन क्षेत्रमा रुख कटान आदेश ढिलाइ, राहुघाट सबस्टेशन क्षेत्रको कमजोर भूगोल, विपद् जोखिम तथा केही टावर निर्माणस्थलमा स्थानीय विवादका कारण आयोजना लम्बिएको आयोजना प्रमुख अग्रवालले बताए । 

उनका अनुसार अबको तीन महिनाभित्र आयोजना सम्पन्न गर्ने लक्ष्यसहित ठेकेदार कम्पनीले मजदुर र उपकरण थपेर कामलाई तीव्रता दिएको छ । हालसम्म ८२ मध्ये ७१ वटा टावर खडा भइसकेका छन् भने प्रसारण लाइन र सबस्टेशनका उपकरण आयात गरिसकिएको छ ।

डाडाखेत सबस्टेशनमा ९५ प्रतिशत, प्रसारण लाइनमा ७० प्रतिशत तथा राहुघाट सबस्टेशनमा ६५ प्रतिशत प्रगति भएको जनाइएको छ । एलएनटीका आयोजना व्यवस्थापक सुभाषचन्द्र शर्माले तोकिएको समयमै आयोजना सम्पन्न गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे । 

डाडाखेतमा १३३/३३ केभी क्षमताको ३० एमभिए एआइएस प्रविधियुक्त सबस्टेशन निर्माण भइरहेको छ भने राहुघाटमा २२०/१३२/३३ केभी क्षमताको २०० एमभिए जिआइएस प्रविधियुक्त सबस्टेशन अन्तिम चरणमा पुगेको छ ।

कुल रु ४ अर्ब ८८ करोड लागत अनुमान गरिएको आयोजनामा नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको रु १ अर्ब ५ करोड तथा एसियाली विकास बैंकको रु ३ अर्ब ८२ करोड ऋण लगानी रहेको छ ।

म्याग्दी नदी क्षेत्रमा हाल १७२.८ मेगावाट क्षमताका चार जलविद्युत् आयोजना निर्माणाधीन छन् । साथै ३५.५ मेगावाटको चिमखोला–राहुघाट–मङ्गले, ४८ मेगावाटको अपर राहुघाट, २१.३ मेगावाटको ठूलोखोला तथा २३.५ मेगावाटको माथिल्लो ठूलोखोला जलविद्युत् आयोजनाले उत्पादन सुरु गरिसकेका छन् । रासस